RODO, AML i AI Act · 12 min czytania

Jakie obowiązki z AI Act ma firma, która korzysta z ChatGPT?

· 30 października 2026
Widok z góry na biały blat: dłonie piszą na klawiaturze srebrnego laptopa, obok biała myszka i metalowy kubek z czarnymi ołówkami; osoba w bluzce w paski, twarzy nie widać

Krótka odpowiedź

Obowiązki firmy z AI Act, gdy w pracy korzystasz z ChatGPT, to na co dzień trzy rzeczy: podejmujesz środki wspierające kompetencje w zakresie AI osób, które z niego korzystają (art. 4), nie stosujesz praktyk zakazanych (art. 5), a od 2 sierpnia 2026 r. spełniasz obowiązki przejrzystości z art. 50, jeśli np. publikujesz deepfake'i albo masz na stronie własnego czatbota. Od 28 października 2026 r. przestrzeganie tych przepisów może w Polsce kontrolować Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, w skrócie KRiBSI (art. 5 ust. 1 i art. 127 pkt 2 ustawy z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji).

Do tego dochodzi RODO, gdy do narzędzia trafiają dane osobowe, a od 2 grudnia 2027 r. art. 26, jeśli użyjesz AI np. do oceny kandydatów do pracy. AI Act to rozporządzenie (UE) 2024/1689, zmienione rozporządzeniem (UE) 2026/1744.

Kogo to dotyczy?

Każdej firmy, w której ktoś używa narzędzia AI w pracy: jednoosobowej działalności, spółki, także wtedy, gdy z ChatGPT korzysta tylko właściciel albo współpracownik na B2B. AI Act nazywa taką firmę podmiotem stosującym: to osoba fizyczna lub prawna, która wykorzystuje system AI, nad którym sprawuje kontrolę, „z wyjątkiem sytuacji, gdy system AI jest wykorzystywany w ramach osobistej działalności pozazawodowej” (art. 3 pkt 4). Prywatne pytanie zadane czatbotowi po godzinach nie wchodzi w zakres przepisów, e-mail do klienta przygotowany w ChatGPT — tak.

Kontrola nie oznacza technicznego wpływu na model: według wytycznych Komisji Europejskiej do art. 50 z 20 lipca 2026 r. chodzi o decyzję, czy i jak użyć systemu oraz jego wyników.

Dostawcą ChatGPT jest jego producent. Twoja firma staje się dostawcą, gdy rozwija system AI albo zleca jego rozwój i oddaje go do użytku pod własną nazwą lub znakiem towarowym (art. 3 pkt 3). Komisja podaje jako przykład firmę, która we własnym zakresie zbudowała czatbota i oddała go do użytku na własne potrzeby pod własną nazwą.

Jeśli dopiero zakładasz firmę, sprawy na start opisaliśmy w tekście o 10 rzeczach przed założeniem działalności; obowiązki z AI Act dochodzą, gdy narzędzie AI zaczyna służyć do pracy.

Co oznacza art. 4 AI Act dla małej firmy po zmianach z 2026 r.?

Art. 4 stosuje się od 2 lutego 2025 r. (art. 113 akapit trzeci lit. a). Rozporządzenie (UE) 2026/1744, nazywane Digital Omnibus, weszło w życie 27 lipca 2026 r. i zmieniło jego brzmienie. Wcześniej firma podejmowała środki „w celu zapewnienia, w możliwie największym stopniu, odpowiedniego poziomu kompetencji w zakresie AI”. Teraz dostawcy i podmioty stosujące „podejmują środki, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI” wśród personelu i innych osób, które w ich imieniu korzystają z systemów AI. Przepis dodaje, że ten obowiązek „nie oznacza, że dostawcy lub podmioty mają zapewniać osiągnięcie określonego poziomu kompetencji w zakresie AI przez poszczególne osoby” (art. 4 ust. 1).

Obowiązek działania zostaje: firma szkoli ludzi albo omawia z nimi zasady, dopasowane do ich wiedzy i tego, do czego używają AI. Komisja Europejska w pytaniach i odpowiedziach o kompetencjach w zakresie AI (aktualizacja z 20 października 2026 r.) odpowiada wprost, że firma, której pracownicy piszą w ChatGPT np. teksty reklamowe albo tłumaczą w nim teksty, podlega art. 4, a jej ludzie powinni znać konkretne ryzyka, np. halucynacje, czyli zmyślone przez model fakty. Do „innych osób” Komisja zalicza m.in. wykonawców i usługodawców. Certyfikat nie jest potrzebny, wystarczy wewnętrzna ewidencja szkoleń i innych działań.

Kara za art. 4. Art. 99 ust. 3–5 AI Act, które podają kwoty administracyjnych kar pieniężnych, nie wymieniają art. 4, a polska ustawa w sprawie kar odsyła do rozdziału XII AI Act (art. 104 ust. 1). Ustawa nie określa więc osobnej kary pieniężnej za samo naruszenie art. 4, ale KRiBSI może wydać ostrzeżenie i nakaz usunięcia skutków naruszenia (art. 61 i 62 ustawy).

Czego nie wolno robić z ChatGPT w firmie i kiedy trzeba informować o AI?

Zakazane praktyki z art. 5

Zakazy obowiązują od 2 lutego 2025 r. Dla firmy, która używa AI w biurze, najbliższy codzienności jest zakaz wykorzystywania AI do wyciągania wniosków na temat emocji osoby w miejscu pracy, z wyjątkiem zastosowań ze względów medycznych lub bezpieczeństwa (art. 5 ust. 1 lit. f). Narzędzie, które z głosu albo obrazu twarzy ocenia nastrój pracowników, odpada. Zakazane są też m.in. techniki podprogowe i manipulacyjne, które istotnie zmieniają zachowanie ludzi i mogą wyrządzić im poważną szkodę (lit. a), scoring społeczny (lit. c) i kategoryzacja biometryczna, z której wnioskuje się np. o poglądach politycznych czy orientacji seksualnej (lit. g). Od 2 grudnia 2026 r. dochodzi zakaz generowania realistycznych obrazów i nagrań intymnych możliwej do zidentyfikowania osoby bez jej wyraźnej zgody (lit. ba, art. 113 akapit trzeci lit. a).

Za naruszenie art. 5 grozi kara do 35 000 000 EUR albo 7% całkowitego rocznego światowego obrotu (art. 99 ust. 3). Dla MŚP górną granicą jest niższa z tych dwóch kwot (art. 99 ust. 6).

Przejrzystość z art. 50 od 2 sierpnia 2026 r.

Art. 50 stosuje się od 2 sierpnia 2026 r. (art. 113 akapit drugi). Podmiot stosujący ma w art. 50 ust. 4 dwa obowiązki:

  • Deepfake. Gdy publikujesz obraz, nagranie audio albo wideo wygenerowane lub zmienione przez AI, które przypomina istniejące osoby, miejsca lub zdarzenia i które odbiorca mógłby wziąć za prawdziwe, ujawniasz, że treść jest sztuczna (art. 50 ust. 4 akapit pierwszy, definicja w art. 3 pkt 60). Przy treściach wyraźnie artystycznych lub satyrycznych wystarczy ujawnienie, które nie przeszkadza w odbiorze utworu.
  • Teksty o sprawach interesu publicznego. Tekst wygenerowany przez AI i publikowany, by informować społeczeństwo o sprawach interesu publicznego, oznaczasz, chyba że przeszedł weryfikację człowieka lub kontrolę redakcyjną, a osoba fizyczna lub prawna ponosi za niego odpowiedzialność redakcyjną (art. 50 ust. 4 akapit drugi).

Przepis nie obejmuje każdego tekstu napisanego z pomocą AI. Informowanie o czatbocie to obowiązek dostawcy: ma on zapewnić, by rozmówca wiedział, że rozmawia z systemem AI (art. 50 ust. 1). Jeśli czatbot działa pod Twoją nazwą i jesteś jego dostawcą, informację podajesz jasno i wyraźnie, najpóźniej przy pierwszej interakcji (art. 50 ust. 5).

Za naruszenie art. 50 grozi kara do 15 000 000 EUR albo 3% rocznego światowego obrotu (art. 99 ust. 4 lit. g), dla MŚP niższa z tych kwot. Okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r. (art. 111 ust. 4) dotyczy maszynowego oznaczania wyników przez producentów narzędzi, nie firm, które z nich korzystają.

Kiedy AI staje się systemem wysokiego ryzyka?

Za systemy wysokiego ryzyka uznaje się m.in. systemy z załącznika III (art. 6 ust. 2). W jego pkt 4 są systemy AI przeznaczone do rekrutacji, w szczególności do analizowania i filtrowania podań o pracę oraz oceny kandydatów, a także do monitorowania lub oceny wydajności i zachowania pracowników. Obowiązki podmiotu stosującego takie systemy (art. 26) stosuje się od 2 grudnia 2027 r. (art. 113 akapit trzeci lit. c ppkt i). To m.in. używanie systemu zgodnie z instrukcją, nadzór człowieka z odpowiednimi kompetencjami i poinformowanie pracowników oraz ich przedstawicieli przed wdrożeniem (art. 26 ust. 1, 2 i 7).

Czy wolno wklejać dane klientów do ChatGPT?

AI Act co do zasady nie ma wpływu na RODO (art. 2 ust. 7). Wklejenie do czatbota imienia, adresu czy treści umowy z klientem to przetwarzanie danych osobowych (art. 4 pkt 2 RODO), więc potrzebujesz podstawy prawnej (art. 6 ust. 1 RODO). Jeśli dostawca narzędzia przetwarza dane w imieniu Twojej firmy, jest podmiotem przetwarzającym i potrzebna jest umowa powierzenia z elementami z art. 28 ust. 3 RODO. Najważniejszy z nich: dostawca przetwarza dane wyłącznie na Twoje udokumentowane polecenie (lit. a).

Kluczowe są ustawienia trenowania. Urząd Ochrony Danych Osobowych w liście pytań dla MŚP z 6 sierpnia 2026 r. zwraca uwagę, że dostawca, który wykorzystuje wprowadzone dane do własnych celów, np. do trenowania modeli, przestaje działać wyłącznie na polecenie firmy i w tym zakresie staje się administratorem (art. 28 ust. 10 RODO). UODO dodaje, że wiele narzędzi pozwala wyłączyć uczenie na danych klienta w ustawieniach konta lub w planie płatnym.

Przed wklejeniem danych klientów sprawdź więc w warunkach swojego planu:

  • czy dostawca podpisuje umowę powierzenia (często jako DPA, czyli data processing agreement),
  • czy wprowadzone treści służą do trenowania modeli i czy da się to wyłączyć,
  • czy dane trafiają poza Europejski Obszar Gospodarczy (art. 44 RODO).

Nie wskazujemy konkretnych planów, bo dostawcy zmieniają regulaminy; sprawdź je w dniu wyboru. Najprostsza zasada: do narzędzia bez umowy powierzenia nie wklejasz danych osobowych ani tajemnic firmy. Co zrobić, gdy dane klientów wyciekną u dostawcy usługi, opisaliśmy w tekście o wycieku danych w Fakturowni.

Co zmienia ustawa o systemach sztucznej inteligencji od 28 października 2026 r.?

Ustawa z 3 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1003) została ogłoszona 27 lipca 2026 r. i co do zasady weszła w życie 11 sierpnia 2026 r. Przepisy o kontroli (rozdział 3), postępowaniu (rozdziały 4 i 5), karach (rozdział 8) oraz opiniach indywidualnych (art. 8–18) weszły w życie po 3 miesiącach od ogłoszenia, czyli 28 października 2026 r. (art. 127 pkt 2).

  • Kto nadzoruje. KRiBSI jest organem nadzoru rynku systemów AI (art. 5 ust. 1) i kontroluje przestrzeganie AI Act oraz ustawy (art. 48 ust. 1).
  • Jak wygląda kontrola. W sprawach, których ustawa nie reguluje, do kontroli przedsiębiorcy stosuje się przepisy o kontroli z Prawa przedsiębiorców (art. 48 ust. 3 pkt 1). Kontrolę przeprowadza się nie wcześniej niż po 7 dniach od doręczenia zawiadomienia o jej wszczęciu (art. 49 ust. 2).
  • Ostrzeżenie. Przy uzasadnionym podejrzeniu naruszenia KRiBSI może w toku postępowania wydać ostrzeżenie ze wskazaniem działań naprawczych. Na informację o ich wykonaniu masz 21 dni (art. 61 ust. 1–3).
  • Kary. KRiBSI nakłada kary w przypadkach i wysokości z rozdziału XII AI Act (art. 104 ust. 1). Decyzja w sprawie naruszenia nakazuje usunąć jego skutki w 14 dni (art. 62 ust. 2).
  • Opinia indywidualna. Firma może zapytać KRiBSI o stosowanie przepisów w swojej sprawie (art. 8 ust. 1, art. 9). Opłata za wniosek wynosi 150 zł (art. 11 ust. 1).

Co zrobić krok po kroku?

  1. Spisz narzędzia AI, także funkcje AI w poczcie, pakiecie biurowym czy CRM: kto z nich korzysta i do czego. Możesz prowadzić spis we wzorze rejestru systemów AI z klasyfikacją ryzyka.
  2. Sprawdź zastosowania: czy któreś nie jest zakazane (art. 5) albo nie wchodzi w obszar wysokiego ryzyka (rekrutacja, ocena pracowników).
  3. Sprawdź warunki dostawców: umowa powierzenia, trenowanie na danych, miejsce przechowywania danych.
  4. Przygotuj politykę dla zespołu: dozwolone narzędzia, dane, których nie wklejać, kto sprawdza wyniki i kiedy oznaczać treści. Możesz zacząć od wzoru polityki korzystania z AI.
  5. Przeszkol ludzi i zapisuj szkolenia (data, temat, uczestnicy, także współpracownicy na B2B). Ewidencja pozwala wykazać działania z art. 4.
  6. Oznaczaj, gdzie trzeba: deepfake'i, teksty o sprawach interesu publicznego bez kontroli redakcyjnej, własny czatbot przy pierwszej interakcji (art. 50).
  7. Przeglądaj raz w roku oraz przy nowym narzędziu, incydencie albo zmianie przepisów.

Podstawa prawna

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 (akt w sprawie sztucznej inteligencji), w brzmieniu rozporządzenia (UE) 2026/1744 z 8 lipca 2026 r. (Dz.Urz. UE L 2026/1744): art. 2 ust. 7, art. 3 pkt 3, 4 i 60, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 26 ust. 1, 2 i 7, art. 50, art. 99 ust. 3, 4 i 6, art. 111 ust. 4, art. 113, załącznik III pkt 4.
  • Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003): art. 5 ust. 1, art. 8, 9 i 11, art. 48, 49, 61, 62, 104 i 127.
  • Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO): art. 4 pkt 2 i 8, art. 6 ust. 1, art. 28 ust. 3 i 10, art. 44.

Gotowe dokumenty

Spis narzędzi, politykę i ewidencję szkoleń możesz przygotować sam albo zacząć od wzorów. Są w Pakiecie AI Act dla firmy (5 wzorów DOCX, 249 zł z VAT), razem z:

  • polityką korzystania z narzędzi AI: zakazy z art. 5, zasady wprowadzania danych osobowych i RODO, weryfikacja wyników przez człowieka,
  • rejestrem systemów AI z klasyfikacją ryzyka i rolą firmy według art. 3 AI Act,
  • programem kompetencji z art. 4 w brzmieniu po zmianie z 2026 r., z planem i rejestrem szkoleń oraz testem.

W pakiecie są też gotowe komunikaty z art. 50 (czatbot, deepfake) i klauzule AI do umów z wykonawcami, klientami i dostawcami narzędzi.

Zobacz, co jest w pakiecie AI Act

Wzór nie zastępuje porady prawnej. Dopasowujesz go do swojej firmy według wskazówek w pliku.

Sprawdź u siebie

  • Czy wiesz, kto w firmie korzysta z AI i do czego?
  • Czy zespół wie, jakich danych nie wklejać do czatbota?
  • Czy masz zapis szkoleń z AI z ostatniego roku?
  • Czy dostawca, do którego trafiają dane osobowe, podpisał umowę powierzenia?
  • Czy czatbot na Twojej stronie informuje, że to AI?

Pozostałe wzory, także RODO i AML, są w sklepie z wzorami. Księgowość prowadzimy zdalnie w całej Polsce: KPiR dla JDG od 199 zł netto / mies. i księgi handlowe spółek.

Najczęstsze pytania

Czy jednoosobowa firma bez pracowników też ma obowiązki z AI Act? Tak, jeśli właściciel używa narzędzia AI w działalności. Jest wtedy podmiotem stosującym (art. 3 pkt 4 AI Act), a wyłączenie dotyczy tylko osobistej działalności pozazawodowej. Art. 4 obejmuje też osoby, które korzystają z AI w imieniu firmy, np. współpracowników na B2B.

Czy za brak szkolenia z AI grozi kara pieniężna? Art. 99 ust. 3–5 AI Act, które podają kwoty kar, nie wymieniają art. 4, a polska ustawa w sprawie kar odsyła do rozdziału XII AI Act (art. 104 ust. 1 ustawy o systemach sztucznej inteligencji). KRiBSI może jednak wydać ostrzeżenie i decyzję nakazującą usunięcie skutków naruszenia w 14 dni (art. 61 i 62 ustawy).

Czy darmowa wersja ChatGPT zmienia obowiązki firmy? Nie zmienia obowiązków z AI Act: definicja podmiotu stosującego nie zależy od tego, czy płacisz za narzędzie. Może zmienić sytuację w RODO, bo umowa powierzenia i ustawienia trenowania modeli zależą od planu i regulaminu dostawcy. UODO zaleca sprawdzić to przed użyciem narzędzia na danych klientów.

Czy mogę zapytać KRiBSI, czy moje zastosowanie AI jest zgodne z przepisami? Tak. Od 28 października 2026 r. możesz złożyć wniosek o opinię indywidualną dotyczącą stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego (art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o systemach sztucznej inteligencji). Opłata za wniosek wynosi 150 zł (art. 11 ust. 1).


Stan prawny na 29 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

← Wszystkie artykuły