Kogo dotyczy ten tekst?
Programisty na B2B, który prowadzi albo zakłada jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) i rozważa jednoosobową spółkę z o.o.
Opisujemy, jak działa każda forma, a nie to, którą wybrać — to doradztwo podatkowe, którego biuro rachunkowe nie świadczy. Tekst nie dotyczy etatu, prostej spółki akcyjnej ani spółki z kilkoma wspólnikami.
Jak programista na JDG płaci podatek dochodowy?
Masz do wyboru trzy formy:
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. 12% przychodu, bez odliczania kosztów (art. 12 ust. 1 pkt 2b i ust. 2 ustawy o ryczałcie). Stawka 12% obejmuje m.in. usługi związane z oprogramowaniem (PKWiU ex 62.01.1), doradztwo w zakresie sprzętu i oprogramowania (62.02.10.0, ex 62.02) oraz zarządzanie siecią i systemami (62.03.1). Przetwarzanie danych (ex 63.11.1) ma 15% (art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. i).
- Skala podatkowa. 12% do 120 000 zł dochodu minus kwota zmniejszająca 3600 zł, powyżej 10 800 zł plus 32% nadwyżki (art. 27 ust. 1 ustawy o PIT). Podatek liczysz od dochodu, czyli przychodu po kosztach.
- Podatek liniowy. 19% podstawy, niezależnie od wysokości dochodu (art. 30c ust. 1 ustawy o PIT).
Formę wybierasz oświadczeniem do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w roku, a przy pierwszym przychodzie w grudniu — do końca roku (art. 9 ust. 1 ustawy o ryczałcie, art. 9a ust. 2 ustawy o PIT). Bez oświadczenia obowiązuje skala (art. 9a ust. 1 ustawy o PIT).
Usługi dla byłego pracodawcy. Jeśli świadczysz dla obecnego albo byłego pracodawcy usługi odpowiadające temu, co robiłeś u niego na etacie w tym albo w poprzednim roku, tracisz ryczałt od dnia uzyskania takiego przychodu do końca roku (art. 8 ust. 2 ustawy o ryczałcie). Przy podatku liniowym liczy się tylko praca na etacie w bieżącym roku; po utracie liniowego płacisz zaliczki według skali od początku roku z odsetkami (art. 9a ust. 3 ustawy o PIT).
Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania (stawki na 2026 r.):
- ryczałt: 498,35 zł, 830,58 zł albo 1 495,04 zł miesięcznie, zależnie od tego, czy przychód od początku roku, pomniejszony o zapłacone składki społeczne, przekroczył 60 000 zł i 300 000 zł, a w rozliczeniu rocznym — z całego roku (art. 81 ust. 2e–2g ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej); 50% zapłaconej składki odliczasz od przychodu (art. 11 ust. 1a ustawy o ryczałcie);
- skala: 9% dochodu (art. 79 ust. 1), bez odliczenia od podatku ani dochodu;
- liniowy: 4,9% dochodu (art. 79a ust. 1); zapłaconą składkę odliczasz od dochodu albo zaliczasz do kosztów do limitu 14 100 zł w 2026 r. (art. 23 ust. 1 pkt 58 i art. 30c ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT).
Przy skali i liniowym składka za miesiące od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. wynosi co najmniej 432,54 zł, czyli 9% minimalnego wynagrodzenia 4806 zł (art. 79a ust. 1, art. 81 ust. 2d).
Ile wynosi ZUS programisty na JDG?
Nowa działalność ma trzy etapy składek społecznych:
- Ulga na start — 6 miesięcy. Nie podlegasz obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, płacisz tylko składkę zdrowotną (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców).
- Preferencyjny ZUS — 24 miesiące. Podstawa to co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), w 2026 r. 1 441,80 zł. Składki społeczne wynoszą 456,18 zł miesięcznie z dobrowolną składką chorobową.
- Pełny ZUS (albo Mały ZUS Plus, art. 18c). Podstawa co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18 ust. 8), w 2026 r. 5 652 zł. Składki społeczne z chorobową i z Funduszem Pracy i FS to 1 926,76 zł miesięcznie, do tego składka zdrowotna.
Obie ulgi mają te same dwa wyjątki. Nie przysługują, jeśli w bieżącym albo poprzednim roku kalendarzowym wykonywałeś na etacie u tego samego podmiotu czynności, które teraz świadczysz w ramach działalności. Nie przysługują też, jeśli prowadziłeś działalność w ciągu ostatnich 60 miesięcy — przy uldze na start liczonych od zawieszenia albo zakończenia działalności (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, art. 18a ust. 2 ustawy o sus).
Jak opodatkowana jest spółka z o.o. i wypłata z niej?
Spółka płaci CIT: 19% podstawy albo 9% od dochodów innych niż z zysków kapitałowych (art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o CIT). Stawka 9% wymaga łącznie:
- przychodów w danym roku do 2 000 000 euro, przeliczanych po kursie NBP z pierwszego dnia roboczego roku podatkowego; w 2026 r. to 8 431 000 zł (kurs 4,2156 zł z 2 stycznia 2026 r.), przy roku podatkowym innym niż 12 miesięcy — proporcjonalnie (lit. b);
- statusu małego podatnika, czyli przychodu ze sprzedaży razem z VAT do 2 000 000 euro w poprzednim roku, po kursie z pierwszego dnia roboczego października (art. 19 ust. 1d, art. 4a pkt 10). Na 2026 r. to 8 517 000 zł. W roku rozpoczęcia działalności tego warunku nie ma (art. 19 ust. 1e).
Stawki 9% nie stosuje w roku rozpoczęcia działalności i w następnym spółka z przekształcenia JDG albo z wniesionym przedsiębiorstwem lub jego składnikami powyżej 10 000 euro (art. 19 ust. 1a pkt 2, 3 i 5). Zaliczki na CIT spółka płaci co do zasady co miesiąc, do 20. dnia za miesiąc poprzedni (art. 25 ust. 1 i 1a), a zeznanie składa do końca trzeciego miesiąca po roku podatkowym (art. 27 ust. 1).
Wspólnik dostaje pieniądze ze spółki m.in. tak:
- Dywidenda. Wspólnik ma prawo do zysku z rocznego sprawozdania finansowego, który zgromadzenie wspólników przeznaczyło do podziału (art. 191 § 1 Kodeksu spółek handlowych). Od dywidendy spółka jako płatnik pobiera 19% PIT (art. 30a ust. 1 pkt 4 i art. 41 ust. 4 ustawy o PIT). Przykład mechanizmu: przy 100 000 zł dochodu, stawce 9% i zysku równym dochodowi spółka płaci 9 000 zł CIT; jeśli całe 91 000 zł zysku pójdzie na dywidendę, spółka pobiera od niej 17 290 zł PIT.
- Wynagrodzenie z tytułu powołania do zarządu. To przychód z działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 7 ustawy o PIT), od którego spółka jako płatnik pobiera składkę zdrowotną 9% (art. 66 ust. 1 pkt 35a, art. 79 ust. 1 i art. 85 ust. 17a ustawy o świadczeniach). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie wymienia samego powołania wśród tytułów do ubezpieczeń (art. 6 ust. 1).
Spółka może też wybrać ryczałt od dochodów spółek, czyli tzw. estoński CIT (rozdział 6b ustawy o CIT). Ulga IP Box (5% od kwalifikowanego dochodu) jest i w PIT (art. 30ca), i w CIT (art. 24d); jak prowadzimy do niej ewidencję, opisuje strona dla programistów.
Jaki ZUS płaci jedyny wspólnik spółki z o.o.?
Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. jest dla ZUS osobą prowadzącą pozarolniczą działalność (art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o sus). Bez innego tytułu do ubezpieczeń, np. etatu (art. 9 ustawy o sus), płaci składki społeczne od podstawy co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18 ust. 8), w 2026 r. od 5 652 zł — tak jak pełny ZUS w JDG.
Ulgi z JDG go nie obejmują: ulga na start dotyczy przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców), a preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus — osób z art. 8 ust. 6 pkt 1 (art. 18a ust. 1, art. 18c ust. 1 ustawy o sus), nie z pkt 4.
Składka zdrowotna wspólnika nie zależy od zysku spółki. Jej podstawą jest przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw z IV kwartału poprzedniego roku (art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach), w 2026 r. 9 228,64 zł, więc składka wynosi 830,58 zł miesięcznie.
Jak różni się księgowość JDG i spółki z o.o.?
JDG. Na skali i podatku liniowym prowadzisz podatkową księgę przychodów i rozchodów (art. 24a ust. 1 ustawy o PIT), na ryczałcie ewidencję przychodów i wykaz środków trwałych (art. 15 ust. 1 ustawy o ryczałcie). Księgi rachunkowe stają się obowiązkowe, gdy przychody netto za poprzedni rok wyniosły co najmniej 2 500 000 euro (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości). Ceny obu ewidencji u nas opisaliśmy w tekście o cenie księgowości JDG.
Spółka z o.o. Prowadzi księgi rachunkowe bez względu na przychody, już jako spółka w organizacji (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości). Co roku dochodzą trzy terminy, przy roku obrotowym równym kalendarzowemu:
- sporządzenie sprawozdania finansowego — do 3 miesięcy od dnia bilansowego, czyli za 2026 r. do 31 marca 2027 r. (art. 52 ust. 1);
- zatwierdzenie sprawozdania przez zgromadzenie wspólników — do 6 miesięcy, czyli do 30 czerwca 2027 r. (art. 53 ust. 1 ustawy o rachunkowości, art. 231 § 1 i 2 KSH);
- złożenie sprawozdania i uchwały o podziale zysku w KRS — w ciągu 15 dni od zatwierdzenia (art. 69 ust. 1 ustawy o rachunkowości).
Co zmienia się od 1 stycznia 2027 r.?
Minimalne wynagrodzenie wynosi od 1 stycznia 2027 r. 4950 zł (rozporządzenie Rady Ministrów, Dz.U. 2026 poz. 1213). W JDG oznacza to podstawę preferencyjnego ZUS 1485 zł i składki społeczne 469,85 zł z chorobową, a przy skali i liniowym minimalną składkę zdrowotną 445,50 zł — od składki za luty 2027 r., bo za styczeń obowiązuje jeszcze 432,54 zł. Wyliczenia są w tekście o minimalnym wynagrodzeniu 2027 a JDG.
W spółce limit małego podatnika na 2027 r. to 8 754 000 zł (kurs 4,3770 zł z 1 października 2026 r.). Na 14 października 2026 r. nie ma jeszcze prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia na 2027 r. (pełny ZUS i ZUS wspólnika), przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2026 r. (zdrowotna na ryczałcie i wspólnika) ani kursu z pierwszego dnia roboczego 2027 r. (limit dla CIT 9%).
Co zrobić krok po kroku
Jeśli zostajesz albo startujesz na JDG:
- Sprawdź kod PKWiU usługi z kontraktu, bo od niego zależy stawka ryczałtu.
- Sprawdź, czy klient nie jest Twoim obecnym albo byłym pracodawcą z tego lub poprzedniego roku — od tego zależą ulga na start, preferencyjny ZUS i prawo do ryczałtu lub liniowego.
- Złóż wniosek do CEIDG; formę opodatkowania wskaż w nim albo do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie.
- Ustal, od kiedy biegnie ulga na start i kiedy kończy się 24-miesięczny preferencyjny ZUS.
Jeśli zakładasz spółkę z o.o.:
- Zawrzyj umowę spółki — w formie aktu notarialnego albo przez wzorzec w systemie teleinformatycznym (art. 157 § 2 i art. 157¹ KSH); kapitał zakładowy to co najmniej 5000 zł, a udział co najmniej 50 zł (art. 154 § 1 i 2).
- Wnieś wkłady na pokrycie kapitału i powołaj zarząd (art. 163); przy umowie z wzorca wkłady są wyłącznie pieniężne i wnosi się je do 7 dni od wpisu do rejestru (art. 158 § 1¹).
- Złóż przez zarząd wniosek o wpis spółki do KRS (art. 164 § 1).
- W ciągu 14 dni od wpisu do KRS zgłoś beneficjenta rzeczywistego do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (art. 60 ust. 1 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy).
- Zgłoś się do ubezpieczeń jako wspólnik i ustal, kto prowadzi księgi rachunkowe spółki od pierwszego dnia.
Istniejącą JDG można też przekształcić w jednoosobową spółkę kapitałową (art. 551 § 5 KSH); wtedy działa opisane wyżej wyłączenie stawki 9% CIT.
Podstawa prawna
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 2025 r. poz. 843 ze zm.): art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 2, art. 9 ust. 1 i 1c, art. 11 ust. 1a, art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. i i pkt 2b, ust. 2, art. 15 ust. 1.
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.): art. 9a ust. 1–3, art. 13 pkt 7, art. 23 ust. 1 pkt 58, art. 24a ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 30a ust. 1 pkt 4, art. 30c, art. 30ca, art. 41 ust. 4.
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 554 ze zm.): art. 4a pkt 10, art. 19 ust. 1, 1a, 1d i 1e, art. 24d, art. 25 ust. 1 i 1a, art. 27 ust. 1, rozdział 6b.
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.): art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 6, art. 18 ust. 8, art. 18a, art. 18c ust. 1.
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.): art. 66 ust. 1 pkt 35a, art. 79, art. 79a, art. 81 ust. 2d–2g i 2za, art. 85 ust. 17a.
- Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2025 r. poz. 1480 ze zm.): art. 18 ust. 1.
- Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.): art. 154, 157, 157¹, 158 § 1¹, 163, 164, 191, 231, 551 § 5.
- Ustawa o rachunkowości (Dz.U. z 2026 r. poz. 522 ze zm.): art. 2 ust. 1, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 1, art. 69 ust. 1.
- Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. z 2025 r. poz. 644 ze zm.): art. 58, art. 60 ust. 1 pkt 1.
- Rozporządzenia RM o minimalnym wynagrodzeniu (Dz.U. 2025 poz. 1242, Dz.U. 2026 poz. 1213); M.P. 2025 poz. 1206 i 1274, M.P. 2026 poz. 117; kursy średnie euro NBP.
Sprawdź u siebie
Na JDG zobacz, jak prowadzimy księgowość dla programistów: ryczałt od 149 zł netto / mies., KPiR od 199 zł netto / mies., z kalkulatorem ceny. Księgi rachunkowe spółki z o.o. prowadzimy od 699 zł netto / mies. — sześć pakietów według liczby dokumentów jest w cenniku, a zakres opisuje strona księgi handlowe. Formę wybierasz sam albo z doradcą podatkowym, a my prowadzimy księgi w tej, którą wybierzesz.
Najczęstsze pytania
Czy jedyny wspólnik spółki z o.o. może skorzystać z ulgi na start? Nie. Ulga na start przysługuje przedsiębiorcy będącemu osobą fizyczną (art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców), a preferencyjny ZUS osobom z art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o sus. Wspólnik jednoosobowej spółki jest w art. 8 ust. 6 pkt 4 i płaci składki od podstawy co najmniej 5 652 zł w 2026 r.
Czy nowa spółka z o.o. od razu płaci CIT 9%? Tak, jeśli jej przychody w roku nie przekroczą 2 000 000 euro (proporcjonalnie, gdy rok podatkowy nie ma 12 miesięcy), bo w roku rozpoczęcia działalności nie musi mieć statusu małego podatnika (art. 19 ust. 1e ustawy o CIT). Wyjątek: spółka powstała z przekształcenia JDG albo z wniesionym przedsiębiorstwem lub jego składnikami powyżej 10 000 euro nie stosuje 9% w pierwszym roku i w roku następnym (art. 19 ust. 1a).
Czy spółka z o.o. może prowadzić KPiR albo ryczałt? Nie. Spółka kapitałowa prowadzi księgi rachunkowe niezależnie od przychodów (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości) i płaci CIT. Ryczałt obejmuje przychody osób fizycznych (art. 6 ust. 1 ustawy o ryczałcie), a KPiR wymienia art. 24a ust. 1 ustawy o PIT m.in. dla osób fizycznych.
Stan prawny na 14 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.
