W skrócie: do limitu zwolnienia z VAT wliczasz sprzedaż bez podatku, czyli odpłatne dostawy towarów i usługi na terytorium Polski, eksport towarów i wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów, a od 1 stycznia 2026 r. limit wynosi 240 000 zł i nie możesz go przekroczyć ani w poprzednim, ani w bieżącym roku (art. 2 pkt 22 i art. 113 ust. 1 ustawy o VAT). Nie wliczasz m.in. sprzedaży zwolnionej przedmiotowo z art. 43 ust. 1 (z wyjątkami), sprzedaży amortyzowanych środków trwałych i wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość, która nie jest opodatkowana w Polsce (art. 113 ust. 2). Po przekroczeniu limitu zwolnienie traci moc już od transakcji, którą go przekroczysz, a zgłoszenie VAT-R składasz przed dniem tej transakcji.
Kogo to dotyczy
Tekst dotyczy jednoosobowej działalności z siedzibą w Polsce, która korzysta albo chce korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT, czyli zwolnienia ze względu na wartość sprzedaży (art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT). Jeśli dopiero zakładasz firmę, pozostałe decyzje przed wnioskiem CEIDG-1 zebraliśmy w tekście 10 rzeczy przed założeniem działalności gospodarczej.
Dwie sytuacje wyglądają inaczej:
- Działalność z listy wyłączeń. Jeśli to, co sprzedajesz, jest wymienione w art. 113 ust. 13, zwolnienia nie masz bez względu na obrót.
- Wyłącznie sprzedaż zwolniona przedmiotowo. Jeśli świadczysz tylko usługi zwolnione na podstawie art. 43 ust. 1, na przykład usługi opieki medycznej jako lekarz, zwolnienie zależy od rodzaju usług, a nie od kwoty sprzedaży.
240 000 zł od 2026 r. i przepis przejściowy dla 2025 r.
Do końca 2025 r. limit wynosił 200 000 zł. Ustawa z 24 czerwca 2025 r. (Dz.U. poz. 896) podniosła go do 240 000 zł od 1 stycznia 2026 r. Warunek dotyczy dwóch lat jednocześnie: sprzedaż bez podatku nie może przekroczyć tej kwoty ani w poprzednim, ani w bieżącym roku podatkowym.
Dla sprzedaży z 2025 r. działa przepis przejściowy (art. 2 tej ustawy):
- jeśli Twoja sprzedaż w 2025 r. była wyższa niż 200 000 zł, ale nie przekroczyła 240 000 zł, możesz korzystać ze zwolnienia na nowych zasadach;
- to samo dotyczy firm założonych w 2025 r., u których sprzedaż w proporcji do okresu działalności przekroczyła 200 000 zł, ale nie 240 000 zł.
Serwis biznes.gov.pl ujmuje to tak: taki podatnik „może wrócić do zwolnienia z VAT po 1 stycznia 2026 roku”. Sprzedaż powyżej 240 000 zł w 2025 r. oznacza, że w 2026 r. zwolnienia nie masz.
Ustawa z 4 września 2026 r. (Dz.U. poz. 1270), która od 2027 r. zmienia art. 113, kwoty 240 000 zł nie zmienia.
Co wliczasz do limitu
Ustawa liczy wartość sprzedaży „z wyłączeniem podatku”. Sprzedaż to według art. 2 pkt 22 odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. Do limitu trafiają więc:
- usługi i towary sprzedane klientom w Polsce, zarówno firmom, jak i konsumentom;
- eksport towarów;
- wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów do firm z innych krajów UE zidentyfikowanych na potrzeby VAT. Do końca 2024 r. ustawa wyłączała ją z limitu, ale od 1 stycznia 2025 r. już nie (Dz.U. 2024 poz. 1721);
- sprzedaż zwolniona przedmiotowo, jeśli jest transakcją związaną z nieruchomościami, usługą finansową z art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38–41 albo usługą ubezpieczeniową lub reasekuracyjną. Nie wliczasz jej tylko wtedy, gdy ma charakter transakcji pomocniczej (art. 113 ust. 2 pkt 2).
Od 1 stycznia 2027 r. dochodzi jeszcze jedna pozycja: przemieszczenie własnych towarów firmy do innego kraju UE, które ustawa traktuje jak wewnątrzwspólnotową dostawę (art. 13 ust. 3). Wprowadza ją nowy art. 113 ust. 1a, dodany ustawą z 4 września 2026 r. Wartość sprzedaży za 2026 r. ustalasz jeszcze według dotychczasowych przepisów (art. 5 tej ustawy).
Czego nie wliczasz
Limit liczysz bez kwoty VAT (art. 113 ust. 1). Art. 113 ust. 2 wymienia ponadto, co pomijasz:
- Wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość i sprzedaż na odległość towarów importowanych, jeśli nie podlegają opodatkowaniu w Polsce.
- Sprzedaż zwolnioną przedmiotowo na podstawie art. 43 ust. 1 albo rozporządzenia wydanego na podstawie art. 82 ust. 3, na przykład usługi opieki medycznej lekarza (art. 43 ust. 1 pkt 19), z wyjątkami opisanymi wyżej.
- Sprzedaż środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które podlegają amortyzacji.
Poza tą listą zostają usługi dla firm z zagranicy, których miejscem świadczenia jest kraj klienta (art. 28b ust. 1). Nie są świadczone na terytorium kraju, więc nie są sprzedażą w rozumieniu art. 2 pkt 22 i nie trafiają do limitu. Jeśli klientem jest firma z UE zidentyfikowana do VAT, przed pierwszą taką usługą musisz zarejestrować się jako podatnik VAT-UE (art. 97 ust. 3 pkt 2). Według podatki.gov.pl rejestracja do VAT-UE nie odbiera zwolnienia.
Przykład. W 2026 r. wystawiasz klientom w Polsce faktury na 180 000 zł, sprzedajesz za 40 000 zł firmowy samochód osobowy, który był amortyzowanym środkiem trwałym, i za 50 000 zł świadczysz usługi dla firmy z Niemiec, a miejscem ich świadczenia są Niemcy. Do limitu liczysz 180 000 zł. Sprzedaż samochodu nie odbiera też zwolnienia, bo lista z art. 113 ust. 13 pomija samochody osobowe zaliczone do amortyzowanych środków trwałych, jeśli nie są nowymi środkami transportu.
Limit proporcjonalny przy starcie w trakcie roku
Jeśli zaczynasz działalność w trakcie roku, masz zwolnienie, gdy przewidywana sprzedaż nie przekroczy 240 000 zł w proporcji do okresu działalności w tym roku (art. 113 ust. 9). Ustawa nie mówi, czy proporcję liczyć w dniach, czy w miesiącach. Serwis biznes.gov.pl liczy w dniach: liczbę dni od rozpoczęcia działalności do końca roku mnożysz przez limit i dzielisz przez liczbę dni w roku. Tak samo liczy nasz kalkulator limitu zwolnienia z VAT.
| Start działalności | Dni do końca 2026 r. | Limit proporcjonalny |
|---|---|---|
| 2 maja 2026 r. | 244 | 160 438,36 zł |
| 1 października 2026 r. | 92 | 60 493,15 zł |
Pierwszy wiersz to przykład z biznes.gov.pl. Jeśli faktyczna sprzedaż przekroczy limit proporcjonalny w trakcie roku, zwolnienie traci moc od transakcji, którą go przekroczysz (art. 113 ust. 10). Jeśli już na starcie przewidujesz sprzedaż wyższą niż limit proporcjonalny, warunek z art. 113 ust. 9 nie jest spełniony. Wtedy zgłoszenie VAT-R składasz przed dniem pierwszej czynności podlegającej VAT, np. pierwszej sprzedaży (art. 96 ust. 1).
Kiedy limit nie ma znaczenia
Art. 113 ust. 13 wymienia podatników, którzy nie mają zwolnienia bez względu na obrót. To ci, którzy:
- dostarczają towary z załącznika nr 12 do ustawy (m.in. wyroby z metali szlachetnych, biżuterię i wyroby z bursztynu), towary opodatkowane akcyzą (z wyjątkiem energii elektrycznej, wyrobów tytoniowych i samochodów osobowych zaliczonych do amortyzowanych środków trwałych), tereny budowlane, nowe środki transportu albo budynki w ramach pierwszego zasiedlenia, przed nim lub przed upływem 2 lat od niego;
- sprzedają na odległość, na przykład przez internet, preparaty kosmetyczne i toaletowe, komputery i elektronikę, urządzenia elektryczne oraz maszyny (PKWiU 20.42.1, 26, 27 i 28);
- sprzedają hurtowo lub detalicznie części i akcesoria do samochodów i motocykli;
- świadczą usługi prawnicze, doradcze (poza doradztwem rolniczym), jubilerskie albo ściągania długów, w tym factoring.
W takiej sytuacji zgłoszenie VAT-R składasz przed dniem pierwszej czynności podlegającej VAT (art. 96 ust. 1). Jeśli dotąd korzystałeś ze zwolnienia i dopiero zaczynasz taką działalność, zgłoszenie albo jego aktualizację składasz przed dniem, w którym tracisz zwolnienie (art. 96 ust. 5 pkt 2). Ustawa nie definiuje doradztwa. Jeśli nie wiesz, czy Twoja usługa nim jest, zapytaj doradcę podatkowego albo wystąp o interpretację indywidualną.
Co się dzieje po przekroczeniu limitu
Zwolnienie traci moc począwszy od czynności, którą przekroczono limit (art. 113 ust. 5), czyli od tej konkretnej sprzedaży, a nie od następnego miesiąca.
Przykład. Do 19 listopada 2026 r. Twoja sprzedaż wynosi 232 000 zł. 20 listopada sprzedajesz usługę za 15 000 zł, więc suma rośnie do 247 000 zł. Ta sprzedaż nie jest już zwolniona, podobnie jak każda następna.
Zgłoszenie rejestracyjne VAT-R składasz przed dniem, w którym tracisz prawo do zwolnienia (art. 96 ust. 5 pkt 2). Jeśli jesteś zarejestrowany jako podatnik VAT zwolniony, składasz aktualizację zgłoszenia. W przykładzie trzeba to zrobić przed 20 listopada. Formularz VAT-R ma osobne pole na utratę zwolnienia z art. 113 ust. 1 lub 9 (poz. 37).
Jako czynny podatnik VAT składasz JPK_V7, czyli deklarację z ewidencją, za okresy miesięczne do 25. dnia następnego miesiąca (art. 99 ust. 1 i 11c). Przez 12 miesięcy, licząc od miesiąca rejestracji, nie możesz rozliczać się kwartalnie (art. 99 ust. 3a pkt 1). Przekroczenie limitu w 2026 r. oznacza też, że w 2027 r. nie spełniasz warunku z art. 113 ust. 1 dotyczącego poprzedniego roku.
Kiedy możesz wrócić do zwolnienia
Do zwolnienia możesz wrócić najwcześniej po upływie roku, licząc od końca roku, w którym je utraciłeś albo z niego zrezygnowałeś (art. 113 ust. 11). Jeśli tracisz zwolnienie w listopadzie 2026 r., najwcześniejszy powrót to 2028 r., i to pod warunkiem, że sprzedaż w 2027 r. zmieści się w limicie. Zamknięcie firmy i ponowne rozpoczęcie działalności tego terminu nie skraca (art. 113 ust. 11a).
Ta sama zasada dotyczy dobrowolnej rezygnacji. Rezygnację zgłaszasz na piśmie przed początkiem miesiąca, w którym rezygnujesz ze zwolnienia (art. 113 ust. 4), i w tym samym terminie składasz VAT-R (art. 96 ust. 5 pkt 3). Formularz ma osobne pola dla podatnika, który korzysta ze zwolnienia z art. 113 ust. 1 lub 9 (poz. 30), i dla tego, który z niego rezygnuje (poz. 34).
Co zrobić krok po kroku
- Sprawdź, czy to, co sprzedajesz, nie jest na liście z art. 113 ust. 13. Jeśli jest, limit Cię nie dotyczy.
- Prowadź ewidencję sprzedaży za każdy dzień. Ustawa wymaga jej od zwolnionych najpóźniej przed sprzedażą w dniu następnym (art. 109 ust. 1). Oznacz w niej pozycje, których nie wliczasz do limitu.
- Jeśli zaczynasz w trakcie roku, policz limit proporcjonalny i zapisz datę rozpoczęcia działalności.
- Przed każdą sprzedażą dodaj jej kwotę do sumy od początku roku. Jeśli suma przekroczy limit, złóż VAT-R przed dniem tej sprzedaży.
- Jeśli świadczysz dla firm z UE usługi, których miejscem świadczenia jest kraj klienta, zarejestruj się jako podatnik VAT-UE przed pierwszą taką usługą.
Sprawdź u siebie
Ile zostało Ci do limitu w 2026 r. albo jaki masz limit proporcjonalny, policzysz w kalkulatorze limitu zwolnienia z VAT. Kalkulator uwzględnia też przepis przejściowy dla sprzedaży z 2025 r. Jeśli rozliczasz się ryczałtem i korzystasz ze zwolnienia, zobacz, jak prowadzimy ryczałt dla firm zwolnionych z VAT. Przy innych formach opodatkowania zajrzyj na stronę księgowość jednoosobowej działalności.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2026 r. poz. 1263 ze zm.): art. 2 pkt 22, art. 13 ust. 3, art. 28b ust. 1, art. 43 ust. 1, art. 82 ust. 3, art. 96 ust. 1 i 5, art. 97 ust. 3, art. 99 ust. 1, 3a i 11c, art. 109 ust. 1, art. 113 ust. 1, 2, 4, 5, 9–11a i 13, załącznik nr 12.
- Ustawa z 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. poz. 896): art. 1–3.
- Ustawa z 8 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1721): art. 1 pkt 14.
- Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. poz. 1270): art. 1 pkt 29, art. 5, art. 9.
- Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wzorów dokumentów związanych z rejestracją w zakresie podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2026 r. poz. 1152): wzór VAT-R(18).
- biznes.gov.pl, „Kto musi płacić VAT”, aktualizacja z 23 czerwca 2026 r.
- podatki.gov.pl, „Jak zostać podatnikiem VAT-UE” (poradnik „Rozpoczęcie działalności gospodarczej”), aktualizacja z 26 maja 2026 r.
Stan prawny na 5 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.