Przejście z ryczałtu na KPiR od 2027 r.: co przygotować

Kogo dotyczy przejście z ryczałtu na KPiR?

Jednoosobowej działalności na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych, która od 1 stycznia 2027 r. rozlicza się według skali podatkowej albo podatkiem liniowym — z wyboru albo po utracie prawa do ryczałtu. Prawo tracisz m.in. przez limit: ryczałt w 2027 r. opłacasz, jeśli przychody z 2026 r. nie przekroczyły 2 000 000 euro (art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy o ryczałcie), przeliczonych po kursie NBP z 1 października 2026 r., 4,3770 zł (art. 4 ust. 2) — czyli 8 754 000 zł.

Przy przychodach netto ze sprzedaży towarów i produktów za 2026 r. od 2 500 000 euro (10 942 500 zł) prowadzisz zamiast KPiR księgi rachunkowe (art. 24a ust. 4 ustawy o PIT, art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 3 ustawy o rachunkowości) — tego ani utraty ryczałtu w trakcie roku tekst nie opisuje. Opisujemy obowiązki po zmianie formy, a nie to, którą formę wybrać.

Zmiana z ryczałtu na skalę od stycznia albo na liniowy: do kiedy złożyć oświadczenie?

Wybór ryczałtu obowiązuje w kolejnych latach, dopóki go nie zmienisz (art. 9 ust. 1b ustawy o ryczałcie). Od 2027 r. rozliczasz się:

według skali — po złożeniu oświadczenia o rezygnacji z ryczałtu;
podatkiem liniowym — po złożeniu oświadczenia o wyborze podatku liniowego (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT), bez osobnej rezygnacji.

Termin mija 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy przychód w 2027 r., a gdy pierwszy przychód przypadnie w grudniu — z końcem roku (art. 9 ust. 1 i 1b ustawy o ryczałcie, art. 9a ust. 2 ustawy o PIT). Przy przychodzie w styczniu jest to 20 lutego 2027 r., czyli sobota, więc termin przesuwa się na poniedziałek 22 lutego (art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej). Oświadczenie składasz w urzędzie skarbowym albo w CEIDG, we wniosku o zmianę wpisu (art. 9 ust. 1c ustawy o ryczałcie, art. 9a ust. 2c ustawy o PIT).

Po utracie prawa do ryczałtu przez limit od stycznia rozliczasz się według skali (art. 6 ust. 4 ustawy o ryczałcie, art. 9a ust. 1 ustawy o PIT); liniowy wymaga oświadczenia w tym samym terminie.

Od kiedy prowadzisz KPiR i jak zamknąć 2026 r.?

Księgę zakładasz na 1 stycznia (§ 19 rozporządzenia o KPiR). Od 2027 r. KPiR i ewidencję środków trwałych prowadzi się co do zasady w programie komputerowym i po zakończeniu roku przesyła do urzędu skarbowego w terminie złożenia zeznania (art. 24a ust. 1e ustawy o PIT, art. 66 ust. 1 ustawy z 29 października 2021 r.); w 2026 r. dotyczyło to tylko składających JPK_V7M.

Rok 2026 zamykasz na ryczałcie: ryczałt za grudzień albo IV kwartał płacisz do 20 stycznia 2027 r. (art. 21 ust. 1 i 1a ustawy o ryczałcie), a PIT-28 składasz do 30 kwietnia 2027 r. (art. 21 ust. 2 pkt 2) — przy JPK_V7M razem z ewidencją przychodów i wykazem środków trwałych (art. 15 ust. 12).

U zwolnionego z VAT naliczony VAT jest kosztem, więc koszt wpisujesz brutto (art. 23 ust. 1 pkt 43 lit. a ustawy o PIT); o zwolnieniu piszemy w tekście o limicie zwolnienia z VAT.

Spis z natury przy zmianie formy opodatkowania: na jaki dzień?

Na 1 stycznia 2027 r. Rozporządzenie o KPiR wymaga spisu na ten dzień (§ 20 ust. 1), a zwalnia tylko podatnika, który sporządził spis na koniec poprzedniego roku (§ 20 ust. 2) — ryczałtowiec takiego obowiązku nie miał. Spisujesz towary handlowe, materiały, półwyroby, produkcję w toku (także niedokończone usługi), wyroby gotowe, braki i odpady, również kupione na ryczałcie i Twoje towary poza firmą (§ 2 pkt 1, § 21 ust. 3). Środków trwałych i wyposażenia nie spisujesz.

Materiały i towary wyceniasz w ciągu 14 dni od zakończenia spisu, według cen zakupu lub nabycia albo niższych cen rynkowych (§ 22 ust. 1 i 7); u zwolnionego z VAT cena zakupu obejmuje podatek, bo pomniejsza się ją tylko o VAT podlegający odliczeniu (§ 2 pkt 2). Wartość spisu z 1 stycznia wchodzi do kosztów 2027 r.: koszty to spis na początek roku plus zakupy, minus spis na koniec roku, plus pozostałe wydatki (objaśnienia do wzoru księgi, pkt 22).

Jeśli nie masz nic na stanie, robisz spis zerowy — szczegóły w tekście o spisie z natury przy pustym magazynie.

Środki trwałe po przejściu z ryczałtu: co z wykazem i amortyzacją?

Na ryczałcie prowadzisz wykaz środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (art. 15 ust. 1 ustawy o ryczałcie) z wartością początkową i stawką amortyzacyjną, ale nie musi on zawierać odpisów (§ 8 ust. 1 rozporządzenia o ewidencji przychodów). Przy KPiR potrzebujesz ewidencji z odpisami za rok i narastająco (art. 22n ust. 2 ustawy o PIT), a zakładając ją, uwzględniasz odpisy przypadające za okres ryczałtu (art. 22n ust. 5). Nie są one kosztem, ale wliczają się do sumy odpisów, która kończy amortyzację (art. 22h ust. 1 pkt 1) — w KPiR odpisujesz tylko to, co zostało.

Przykład. Urządzenie o wartości początkowej 24 000 zł i stawce 20% z wykazu przyjęto do używania w czerwcu 2025 r. Odpis wynosi 400 zł miesięcznie od lipca 2025 r. Za lipiec–grudzień 2025 r. i cały 2026 r. przypada 7 200 zł odpisów, które nie są kosztem. Od stycznia 2027 r. kosztem w KPiR jest 400 zł miesięcznie, a amortyzacja kończy się w czerwcu 2030 r., gdy suma odpisów osiągnie 24 000 zł.

Przychody i koszty z przełomu roku: do której ewidencji?

Decyduje data powstania przychodu — na ryczałcie i w KPiR według art. 14 ustawy o PIT (art. 6 ust. 1 ustawy o ryczałcie): dzień wykonania usługi lub wydania towaru, nie później niż dzień wystawienia faktury albo zapłaty (art. 14 ust. 1c). Na przykład:

usługa wykonana w grudniu 2026 r., faktura z 5 stycznia 2027 r. — przychód grudnia, na ryczałcie;
usługa rozliczana w okresach, np. abonament za grudzień — przychód z ostatniego dnia okresu (art. 14 ust. 1e), też na ryczałcie;
zaliczka z grudnia na usługę wykonaną w styczniu — nie jest przychodem w dniu wpłaty (art. 14 ust. 3 pkt 1), przychód powstanie w styczniu, w KPiR; wpłata bezzwrotna i ostateczna jest jednak przychodem od razu (przykład z biznes.gov.pl).

Faktura korygująca wystawiona w 2027 r. do sprzedaży z okresu ryczałtu, jeśli nie poprawia błędu rachunkowego ani oczywistej omyłki, zmienia przychód z ostatniego okresu rozliczeniowego na ryczałcie, czyli grudnia albo IV kwartału 2026 r. (art. 6 ust. 1f ustawy o ryczałcie). Przy metodzie kasowej w 2026 r. datę przychodu z faktury wystawionej w 2026 r. i zapłaconej w 2027 r. ustalasz według zasad z roku wystawienia, czyli na dzień zapłaty (art. 14c ust. 2 i 8 ustawy o PIT).

Dniem poniesienia kosztu w KPiR jest co do zasady dzień wystawienia faktury (biznes.gov.pl; art. 22 ust. 6b ustawy o PIT).

Jak płacić zaliczki na podatek po przejściu z ryczałtu na skalę albo liniowy?

Zaliczki płacisz co miesiąc do 20. dnia za miesiąc poprzedni, a za grudzień do 20 stycznia następnego roku (art. 44 ust. 6 ustawy o PIT); za styczeń 2027 r. termin to 22 lutego. Przy skali obowiązek powstaje od miesiąca, w którym dochód od początku roku przekroczy 30 000 zł (art. 44 ust. 3), przy liniowym — od pierwszego dochodu (ust. 3f). Kwartalnie, do 20. dnia po kwartale, mogą płacić mali podatnicy, u których sprzedaż razem z VAT w 2026 r. nie przekroczyła 2 000 000 euro, czyli 8 754 000 zł (art. 5a pkt 20, art. 44 ust. 3g i 3h); pierwszy termin to 20 kwietnia 2027 r., a wybór zaznaczasz w zeznaniu za 2027 r. (art. 44 ust. 3i).

Składka zdrowotna po przejściu z ryczałtu: ile za styczeń i od lutego 2027 r.?

Przy skali składka wynosi 9% (art. 79 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej), przy podatku liniowym 4,9%, ale nie mniej niż 9% minimalnego wynagrodzenia (art. 79a ust. 1 pkt 1). Podstawą jest dochód z poprzedniego miesiąca (art. 81 ust. 2c), nie niższy niż minimalne wynagrodzenie z pierwszego dnia roku składkowego, który trwa od lutego do stycznia (art. 81 ust. 2 i 2d).

Styczeń 2027 r. należy jeszcze do roku składkowego rozpoczętego 1 lutego 2026 r., a w grudniu nie miałeś dochodu na zasadach ogólnych. Dlatego — jak wyjaśnił ZUS przy takiej samej zmianie od stycznia 2023 r. — podstawą za styczeń jest minimalne wynagrodzenie z 1 lutego 2026 r., 4806 zł: składka wynosi 432,54 zł przy skali i przy liniowym, płatna do 22 lutego 2027 r. (art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 47 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Od składki za luty minimum to 9% z 4950 zł, czyli 445,50 zł — więcej w tekście Minimalne wynagrodzenie 2027 a JDG. Roczne rozliczenie składki wykazujesz w deklaracji za kwiecień 2027 r., z dopłatą do 20 maja (art. 81 ust. 2k i 2l); według ZUS w roku zmiany obejmuje ono obie formy opodatkowania.

Czy po przejściu na skalę można rozliczyć się z małżonkiem?

Tak, jeśli przez cały 2027 r. pozostajecie w związku małżeńskim i we wspólności majątkowej, a żadne z Was nie stosuje podatku liniowego ani ryczałtu, poza ryczałtem od najmu prywatnego (art. 6 ust. 2 i 8 ustawy o PIT). Przy podatku liniowym wspólnego rozliczenia nie ma, a kto traci ryczałt w trakcie roku, w tym roku z małżonkiem się nie rozliczy (biznes.gov.pl).

Co zmienia projekt obniżenia limitu ryczałtu do 250 000 euro?

Rządowy projekt nowelizacji ustaw o PIT, CIT i ryczałcie (druk sejmowy nr 3147) obniża limit przychodów uprawniający do ryczałtu z 2 000 000 do 250 000 euro i wprowadza stawkę 17% od nadwyżki przychodów w roku ponad 300 000 euro. Według uzasadnienia w 2027 r. ryczałt stosowałby tylko ten, czyje przychody z 2026 r. nie przekroczyły 250 000 euro — po przeliczeniu jak dziś (art. 4 ust. 2 ustawy o ryczałcie) 1 094 250 zł. Projekt zmienia też skalę — pod warunkiem, że od 1 stycznia 2027 r. wejdą nowy limit ryczałtu i stawka 22% CIT (art. 5 ust. 2 projektu): próg 130 000 zł, 24% od nadwyżki do 150 000 zł i 32% powyżej. Ustawa miałaby wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Stan na 17 października 2026 r.: projekt wpłynął do Sejmu 29 września, a po pierwszym czytaniu 6 października trafił do Komisji Finansów Publicznych, która ma go rozpatrzyć 20 października. Nie jest uchwalony — obowiązuje limit 2 000 000 euro. Jeśli zostanie przyjęty w tym brzmieniu, prawo do ryczałtu od 2027 r. stracą też podatnicy z przychodami między tymi limitami.

Co zrobić krok po kroku

Na przełomie roku porównaj przychody za 2026 r. z limitem 8 754 000 zł i sprawdź stan projektu z druku nr 3147.
Na 1 stycznia 2027 r. sporządź i podpisz spis z natury, także zerowy; wyceń go w ciągu 14 dni.
Zbierz wykaz środków trwałych z fakturami zakupu oraz dokumenty z przełomu roku: usługi z grudnia, zaliczki, abonamenty, korekty.
Do 20 stycznia 2027 r. zapłać ryczałt za grudzień albo IV kwartał 2026 r.
Do 22 lutego 2027 r. (przy przychodzie w styczniu) złóż oświadczenie o rezygnacji z ryczałtu albo o wyborze liniowego — przy utracie prawa przez limit tylko przy wyborze liniowego — i zapłać zdrowotną oraz zaliczkę za styczeń, jeśli powstała.
Do 30 kwietnia 2027 r. złóż PIT-28 za 2026 r., a do 20 maja ewentualną dopłatę zdrowotnej z rozliczenia rocznego.

Jeśli prowadzimy Twoją księgowość, o zmianie formy informujesz nas w ciągu 7 dni (§ 8 ust. 2 umowy). KPiR, ewidencja środków trwałych z odpisami, zaliczki i — za pełny rok umowy — PIT-36 albo PIT-36L są w abonamencie (§ 3 pkt 1, 2, 5 i 10), który przechodzi na pakiet KPiR z tym samym limitem dokumentów (§ 4 ust. 4 lit. b). Spis liczysz i podpisujesz Ty, do księgi wpisujemy go my; zmiana wpisu w CEIDG przez biuro to usługa dodatkowa (§ 4 ust. 1 lit. f).

Podstawa prawna

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 2025 r. poz. 843 ze zm.): art. 4 ust. 2, art. 6, art. 9 ust. 1–1c, art. 15, art. 21.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.): art. 5a pkt 20, art. 6, art. 9a, art. 14, 14c, 22–22n, art. 23 ust. 1 pkt 43, art. 24a, art. 44; art. 66 ust. 1 ustawy z 29 października 2021 r. (Dz.U. poz. 2105 ze zm.).
Rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z 6 września 2025 r.: o KPiR (Dz.U. poz. 1299) oraz o ewidencji przychodów i wykazie środków trwałych (Dz.U. poz. 1294).
Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.): art. 12 § 5.
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.): art. 79, 79a, 81, 87; ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.): art. 31, 47.
Ustawa o rachunkowości (Dz.U. z 2026 r. poz. 522 ze zm.): art. 2 i 3.
Minimalne wynagrodzenie: Dz.U. z 2025 r. poz. 1242 i z 2026 r. poz. 1213; rządowy projekt ustawy, druk sejmowy nr 3147.

Sprawdź u siebie

Spis zerowy na 1 stycznia 2027 r. przygotujesz w generatorze zerowego spisu z natury. Jak prowadzimy KPiR (od 199 zł netto / mies.), opisuje strona księgowość JDG; cenę policzysz w kalkulatorze: Sprawdź cenę.

Najczęstsze pytania

Czy przy przejściu z ryczałtu na KPiR trzeba zrobić spis z natury, gdy nie mam towarów? Tak. Spisu na 1 stycznia wymaga § 20 ust. 1 rozporządzenia o KPiR, a zwolnienie z § 20 ust. 2 Cię nie obejmuje. Bez towarów sporządzasz spis zerowy i wpisujesz do księgi 0,00 zł.

Do kiedy można zrezygnować z ryczałtu na 2027 r.? Przy pierwszym przychodzie w styczniu — do 22 lutego 2027 r., bo 20 lutego wypada w sobotę (art. 9 ust. 1b ustawy o ryczałcie, art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej).

Czy środki trwałe kupione na ryczałcie można amortyzować w KPiR? Tak, od wartości początkowej z wykazu. Odpisy za lata ryczałtu wpisujesz do ewidencji, ale nie są kosztem; w KPiR odpisujesz resztę (art. 22n ust. 5 i art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT).

Ile wynosi składka zdrowotna za styczeń 2027 r. po przejściu z ryczałtu na skalę? 432,54 zł, czyli 9% z 4806 zł — tak ZUS wyjaśnił podstawę za styczeń przy zmianie formy w 2023 r. Termin płatności to 22 lutego 2027 r.; od składki za luty minimum wynosi 445,50 zł.

Faktura za grudniową usługę wystawiona w styczniu: ryczałt czy KPiR? Ryczałt za 2026 r. (poza metodą kasową). Przychód powstaje w dniu wykonania usługi, nie później niż w dniu wystawienia faktury albo zapłaty (art. 14 ust. 1c ustawy o PIT) — także na ryczałcie.

Stan prawny na 17 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.