Wzór DOCX · AI Act · stan prawny na 29 października 2026 r.
Klauzule AI do umów — wzór postanowień dla wykonawców, klientów i dostawców AI
Przepisy nie określają, czy wykonawca może korzystać z AI ani kto odpowiada za wynik — to trzeba ustalić w umowie. Klauzule regulują zgodę na AI, zakaz wprowadzania danych osobowych i tajemnic do narzędzi bez zgody (art. 28 ust. 2 RODO przy dalszym powierzeniu), prawa do wyników AI, które bez twórczego wkładu człowieka co do zasady nie są utworem (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim), oraz obowiązki dostawcy narzędzia z AI Act.
- Plik DOCX do edycji
- Pola do uzupełnienia podświetlone
- Wskazówki przy trudnych miejscach
- Podstawa prawna z numerami artykułów
Co jest w pliku
- Definicje: narzędzie AI, wynik AI, dane wejściowe — wspólne dla wszystkich klauzul.
- Część A dla umów z wykonawcą: trzy warianty dopuszczenia AI (zakaz, za zgodą, dozwolone z ujawnieniem), ochrona informacji i danych, weryfikacja przez człowieka.
- Oświadczenia o prawach do wyników AI ze zwolnieniem z roszczeń osób trzecich (art. 392 Kodeksu cywilnego) i klauzulę dla zlecenia budowy czatbota zgodnego z art. 50 AI Act.
- Część B dla umów z klientem: informacja i zgoda na AI, poufność, dalsze podmioty przetwarzające, dwa warianty odpowiedzialności za wynik.
- Część C: listę kontrolną 12 pytań do dostawcy narzędzia AI i klauzule — zakaz trenowania, lokalizacja danych, retencja promptów, bezpieczeństwo, AI Act, incydenty, wyjście z umowy.
- Załączniki: wykaz dopuszczonych narzędzi AI i oświadczenie wykonawcy o wykorzystaniu AI.
Spis rozdziałów
- Część 0. Definicje
- Część A. Umowa z wykonawcą — podwykonawca, współpraca B2B, zlecenie, dzieło
- Część B. Umowa z klientem — gdy Ty używasz AI przy świadczeniu usługi
- Część C. Umowa z dostawcą narzędzia AI — lista kontrolna i klauzule do negocjacji
- Załącznik nr 1. Wykaz dopuszczonych Narzędzi AI
- Załącznik nr 2. Oświadczenie o wykorzystaniu Narzędzi AI w rezultacie prac
Kto potrzebuje tego dokumentu
- Zamawiający, którzy zlecają teksty, grafiki, kod lub obsługę klientów podwykonawcom i freelancerom.
- Firmy usługowe, które same korzystają z AI przy pracy dla klientów (agencje, biura, doradcy, software house'y).
- Firmy wybierające narzędzie AI lub negocjujące umowę z dostawcą czatbota czy integratorem.
- Podmioty przetwarzające dane w imieniu klientów, które chcą korzystać z narzędzi AI zgodnie z RODO.
Co wpisać do umowy z freelancerem lub agencją, która korzysta z AI?
Klauzula AI w umowie z wykonawcą przesądza, czy wolno mu korzystać z AI, a jeśli tak — z jakich narzędzi i na jakich warunkach. Wzór daje trzy warianty: zakaz, zgoda na narzędzia z wykazu albo swoboda z obowiązkiem ujawnienia. Wykonawca odpowiada za nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) i za osoby, przy pomocy których je wykonuje (art. 474 KC), a klauzula o weryfikacji wyniku przez człowieka określa, czego zamawiający może oczekiwać przed odbiorem.
Prawa do rezultatu wymagają osobnej uwagi. Przedmiotem prawa autorskiego jest przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim), więc wynik wygenerowany przez AI bez twórczego wkładu człowieka co do zasady nie jest utworem. Przeniesienie praw do części rezultatu, która jest utworem, obejmuje pola eksploatacji wyraźnie wymienione w umowie (art. 41 ust. 2). Do pozostałej części wzór przewiduje oświadczenia wykonawcy i zobowiązanie do zwolnienia zamawiającego z roszczeń osób trzecich (art. 392 KC).
Gdy wykonawca przetwarza dane osobowe w Twoim imieniu, dostawca narzędzia AI, do którego wykonawca je wprowadza, działa zwykle jako dalszy podmiot przetwarzający, na którego trzeba nałożyć te same obowiązki co na wykonawcę (art. 28 ust. 4 RODO). Przekazanie danych poza EOG wymaga spełnienia warunków rozdziału V RODO (art. 44). Tajemnica przedsiębiorstwa jest chroniona, gdy podjęto działania w celu utrzymania poufności (art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji), a umowny zakaz wprowadzania jej do niedopuszczonych narzędzi może być jednym z nich.
Umowa z dostawcą narzędzia AI powinna obejmować to, czego zwykle brakuje w ogólnym regulaminie: zakaz trenowania modeli na danych klienta, lokalizację danych, okres przechowywania promptów i obsługę incydentów. Podmiot przetwarzający zgłasza naruszenie ochrony danych administratorowi bez zbędnej zwłoki (art. 33 ust. 2 RODO), a administrator ma na zgłoszenie do organu nadzorczego 72 godziny (art. 33 ust. 1), dlatego termin powiadomienia w umowie warto ustalić krótszy. Zlecając budowę czatbota oddawanego do użytku pod własną nazwą, stajesz się jego dostawcą (art. 3 pkt 3 AI Act) i odpowiadasz za informację o interakcji z AI (art. 50 ust. 1).
Najczęstsze błędy
- Przeniesienie praw do wszystkiego, co wygeneruje AI. Wynik AI bez twórczego wkładu człowieka co do zasady nie jest utworem (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim), więc klauzula o przeniesieniu praw może nie objąć części rezultatu. Potrzebne są oświadczenia i ujawnienie użycia AI.
- Zgoda na AI bez wykazu narzędzi. Ogólna zgoda na „narzędzia AI” nie mówi, które z nich mają umowę powierzenia i nie trenują modeli na danych. Wykaz dopuszczonych narzędzi usuwa tę niejasność.
- Dalsze powierzenie bez zgody. Wprowadzenie danych klienta do narzędzia AI przez podwykonawcę wymaga uprzedniej szczegółowej lub ogólnej pisemnej zgody administratora (art. 28 ust. 2 RODO).
- Wyłączenie wszelkiej odpowiedzialności. Nie można wyłączyć odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie (art. 473 § 2 KC), a wobec konsumenta postanowienie, które wyłącza lub istotnie ogranicza odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, w razie wątpliwości uważa się za niedozwolone (art. 385³ pkt 2 KC).
- Prawa przeniesione mailem. Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 53 ustawy o prawie autorskim); równoważna jest forma elektroniczna z kwalifikowanym podpisem (art. 78¹ KC).
Fragment wzoru
Tak wygląda treść w pliku — pola do uzupełnienia są podświetlone.
A.1. Czy Wykonawca może używać AI
Wybierz jeden wariant:
•☐ Wariant 1 — zakaz. Wykonawca nie korzysta z Narzędzi AI przy wykonywaniu Umowy, w tym przy tworzeniu Utworów i innych rezultatów, z wyjątkiem funkcji sprawdzania pisowni i gramatyki, tłumaczenia maszynowego materiałów na własny użytek Wykonawcy oraz [inne dopuszczone funkcje], o ile nie wprowadza do nich Informacji Poufnych ani Danych Osobowych.
•☐ Wariant 2 — za zgodą. Wykonawca może korzystać z Narzędzia AI przy wykonywaniu Umowy wyłącznie po uzyskaniu uprzedniej zgody Zamawiającego wyrażonej w formie dokumentowej (np. e-mailem), określającej Narzędzie AI i zakres jego wykorzystania. Zgoda może zostać cofnięta ze skutkiem na przyszłość.
•☐ Wariant 3 — dozwolone z obowiązkiem ujawnienia. Wykonawca może korzystać z Narzędzi AI wymienionych w Załączniku nr 1 (Wykaz dopuszczonych Narzędzi AI) ☐ oraz z innych Narzędzi AI spełniających warunki z A.2, pod warunkiem przestrzegania A.2–A.5. O wykorzystaniu Narzędzia AI Wykonawca informuje Zamawiającego zgodnie z A.3.
Wskazówka — usuń przed podpisaniem
Wariant 1 jest najkorzystniejszy dla Zamawiającego, gdy liczy się wyłączność praw do rezultatu (logo, teksty marki, kod) albo poufność. Wariant 3 jest najbardziej praktyczny i korzystny dla Wykonawcy — większość specjalistów korzysta dziś z AI. Wariant 2 to kompromis przy pracach, w których zakres użycia AI trudno określić z góry.
Jak wdrożyć dokument
- 1.Wybierz część odpowiadającą umowie: A (wykonawca), B (klient) albo C (dostawca narzędzia AI).
- 2.Dodaj definicje z części 0 i wybrane klauzule jako nowy paragraf umowy albo aneks.
- 3.W każdym miejscu z ☐ zostaw jeden wariant, kierując się wskazówką, dla której strony jest korzystniejszy.
- 4.Uzupełnij Załącznik nr 1 o narzędzia AI, które dopuszczasz, i sprawdź ich regulaminy według listy z części C.
- 5.Jeżeli umowa przenosi autorskie prawa majątkowe, podpiszcie ją w formie pisemnej — odręcznie albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Najczęstsze pytania
Czy tekst lub grafika wygenerowane przez AI są utworem?
Co do zasady nie, jeżeli powstały bez twórczego wkładu człowieka. Przedmiotem prawa autorskiego jest przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), a prawo autorskie przysługuje twórcy (art. 8 ust. 1). Wynik wygenerowany samodzielnie przez AI bez twórczego wkładu człowieka nie daje więc wyłącznego prawa, które wykonawca mógłby przenieść — dlatego umowa powinna wymagać ujawnienia użycia AI.
Czy podwykonawca może wprowadzać dane moich klientów do narzędzia AI?
Tylko za Twoją zgodą. Jeżeli podwykonawca przetwarza dane w Twoim imieniu, narzędzie AI przetwarzające te dane jest dalszym podmiotem przetwarzającym, a na to potrzebna jest uprzednia szczegółowa lub ogólna pisemna zgoda administratora (art. 28 ust. 2 RODO). Wzór zawiera zakaz wprowadzania danych osobowych i informacji poufnych bez zgody oraz warunki dla dopuszczonych narzędzi.
Czy dostawca narzędzia AI może trenować modele na moich danych?
To zależy od jego regulaminu i planu, dlatego trzeba to sprawdzić przed wyborem narzędzia. Jeżeli dostawca przetwarza dane osobowe w Twoim imieniu, może to robić wyłącznie na Twoje udokumentowane polecenie (art. 28 ust. 3 lit. a RODO). Wzór zawiera klauzulę zakazującą trenowania na danych klienta i listę kontrolną dokumentów, które warto sprawdzić.
Czy muszę informować klienta, że przy usłudze korzystam z AI?
Przepisy nie nakładają ogólnego obowiązku informowania klienta o każdym użyciu AI. Obowiązki wynikają z art. 50 AI Act (czatboty, deepfake'i, niektóre teksty publikowane) i z RODO, gdy narzędzie przetwarza dane osobowe. Brak informacji może jednak prowadzić do sporu o jakość i prawa do rezultatu, dlatego wzór zawiera klauzule o informacji i zgodzie klienta.
Kto odpowiada za błąd AI w usłudze dla klienta?
Usługodawca, który nienależycie wykonał zobowiązanie, odpowiada za szkodę, chyba że wynikła z okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi (art. 471 Kodeksu cywilnego), a za osoby, przy pomocy których wykonuje zobowiązanie, odpowiada jak za własne działania (art. 474). Odpowiedzialność można umownie ograniczyć, ale nie za szkodę wyrządzoną umyślnie (art. 473 § 2), a wobec konsumenta takie ograniczenie w razie wątpliwości jest niedozwolone (art. 385³ pkt 2).

