Wzór DOCX · AI Act · stan prawny na 29 października 2026 r.
Rejestr systemów AI — wzór z klasyfikacją ryzyka według AI Act
Rejestr systemów AI pozwala ustalić, w jakiej roli firma korzysta z każdego narzędzia AI (art. 3 pkt 3–7 AI Act) i jakie obowiązki z tego wynikają: zakazy z art. 5, wymogi dla systemów wysokiego ryzyka z art. 6 i załącznika III albo przejrzystość z art. 50. Wzór prowadzi przez klasyfikację w dziewięciu krokach i łączy każdy system z rejestrem czynności przetwarzania (art. 30 RODO) oraz oceną skutków (art. 35 RODO).
- Plik DOCX do edycji
- Pola do uzupełnienia podświetlone
- Wskazówki przy trudnych miejscach
- Podstawa prawna z numerami artykułów
Co jest w pliku
- Pojęcia z AI Act: system AI według art. 3 pkt 1 i wytycznych Komisji, cztery role firmy (dostawca, podmiot stosujący, importer, dystrybutor) i zmiana roli z art. 25.
- Algorytm klasyfikacji w dziewięciu krokach: od definicji systemu AI, przez praktyki zakazane i załącznik III, po przejrzystość i dane osobowe.
- Wykaz obszarów wysokiego ryzyka istotnych dla małej firmy: biometria, szkolenia, zatrudnienie, zdolność kredytowa, ubezpieczenia.
- Tabela obowiązków według kategorii ryzyka i roli firmy oraz tabela dat stosowania po zmianach z rozporządzenia (UE) 2026/1744.
- Zestawienie zbiorcze systemów z przykładowymi wpisami i karta systemu do wypełnienia dla każdego zastosowania.
- Część RODO: dane w systemie, umowa powierzenia, transfer poza EOG, wpis do rejestru czynności, przesłanki oceny skutków.
- Historia przeglądów rejestru.
Spis rozdziałów
- 1. Cel i zasady prowadzenia rejestru
- 2. Pojęcia
- 3. Algorytm klasyfikacji
- 4. Obowiązki według kategorii i daty ich stosowania
- 5. Zestawienie zbiorcze
- 6. Karta systemu AI
- 7. Powiązanie z RODO
- 8. Historia przeglądów rejestru
Kto potrzebuje tego dokumentu
- Mała firma, która korzysta z kilku narzędzi AI i chce wiedzieć, które obowiązki z AI Act jej dotyczą.
- Pracodawca, który używa albo planuje używać AI w rekrutacji, ocenie pracowników lub obsłudze klienta.
- Firma, która udostępnia klientom czatbota zbudowanego na cudzym modelu i musi ustalić, czy jest jego dostawcą.
- Osoba odpowiedzialna za RODO, która chce połączyć inwentaryzację AI z rejestrem czynności przetwarzania.
Jak sklasyfikować narzędzia AI w firmie według kategorii ryzyka z AI Act?
Klasyfikacja ryzyka zaczyna się od pytania, czy narzędzie jest systemem AI w rozumieniu art. 3 pkt 1 AI Act. Według wytycznych Komisji Europejskiej definicja ma siedem elementów i nie da się automatycznie wyliczyć wszystkich systemów, które ją spełniają, a systemy baz danych sortujące lub filtrujące dane według określonych kryteriów i standardowe arkusze kalkulacyjne bez funkcji AI Komisja zalicza do podstawowego przetwarzania danych. Dla systemów AI ustalasz następnie rolę firmy: dostawca, podmiot stosujący, importer albo dystrybutor (art. 3 pkt 3–7).
Potem sprawdzasz kategorie od najpoważniejszej. Praktyki zakazane z art. 5 nie mogą być stosowane wcale. Systemy wysokiego ryzyka to m.in. systemy z obszarów załącznika III, np. rekrutacja, zarządzanie pracownikami czy ocena zdolności kredytowej osób fizycznych (art. 6 ust. 2), a wyjątek z art. 6 ust. 3 nigdy nie obejmuje systemów profilujących osoby fizyczne. Narzędzia spoza tych kategorii mogą nadal podlegać obowiązkom przejrzystości z art. 50.
Rola firmy może się zmienić. Podmiot, który umieszcza swoją nazwę lub znak towarowy w systemie wysokiego ryzyka albo zmienia przeznaczenie systemu tak, że staje się on systemem wysokiego ryzyka, przejmuje obowiązki dostawcy (art. 25 ust. 1). Dlatego wpis robi się dla każdego zastosowania: ten sam model użyty do redagowania e-maili i do wstępnej selekcji kandydatów to dwa różne wpisy z różną kategorią.
Rejestr aktualizujesz przy nowym narzędziu, zmianie sposobu użycia i zmianie przepisów; wzór proponuje też przegląd co najmniej raz w roku. Za naruszenie obowiązków podmiotu stosującego z art. 26 albo przejrzystości z art. 50 grozi kara do 15 000 000 EUR lub do 3% rocznego światowego obrotu, a dla MŚP stosuje się niższą z tych kwot (art. 99 ust. 4 i 6). W razie wątpliwości możesz od 28 października 2026 r. wystąpić do Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji o opinię indywidualną; za wniosek płaci się 150 zł (art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy o systemach sztucznej inteligencji).
Najczęstsze błędy
- Pominięte funkcje wbudowane. Rejestr obejmujący tylko czatboty pomija funkcje AI w poczcie, CRM czy programie do transkrypcji. Każda z nich może być systemem AI w rozumieniu art. 3 pkt 1 AI Act.
- Jeden wpis na narzędzie. Kategoria zależy od przeznaczenia. Model użyty do selekcji kandydatów wchodzi w obszar zatrudnienia z załącznika III, a użyty do redagowania tekstów — nie.
- Przeoczona zmiana roli. Umieszczenie własnej nazwy na systemie wysokiego ryzyka albo zmiana jego przeznaczenia czyni firmę dostawcą (art. 25 ust. 1 AI Act).
- Wyjątek przy profilowaniu. System z załącznika III, który profiluje osoby fizyczne, zawsze jest systemem wysokiego ryzyka — wyjątek z art. 6 ust. 3 go nie obejmuje.
- Brak powiązania z RODO. Jeżeli narzędzie przetwarza dane osobowe, czynność trzeba ująć w rejestrze czynności przetwarzania (art. 30 RODO) i ocenić, czy potrzebna jest ocena skutków (art. 35 RODO).
Fragment wzoru
Tak wygląda treść w pliku — pola do uzupełnienia są podświetlone.
4.2. Daty stosowania
| Obowiązki | Od kiedy | Przepis |
| przepisy ogólne, w tym definicje i kompetencje w zakresie AI (art. 4), oraz zakazane praktyki (art. 5) | 2 lutego 2025 r. | art. 113 akapit trzeci lit. a AI Act |
| nowe zakazy: intymne wizerunki bez zgody i materiały przedstawiające wykorzystywanie seksualne dzieci (art. 5 ust. 1 lit. ba i bb) | 2 grudnia 2026 r. | art. 113 akapit trzeci lit. a AI Act w brzmieniu rozporządzenia (UE) 2026/1744 |
| m.in. obowiązki dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia i przepisy o karach (z wyjątkiem art. 101) | 2 sierpnia 2025 r. | art. 113 akapit trzeci lit. b AI Act |
| pozostałe przepisy, w tym obowiązki przejrzystości (art. 50) | 2 sierpnia 2026 r. | art. 113 akapit drugi AI Act |
| oznaczanie syntetycznych treści przez dostawców systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r. (art. 50 ust. 2) | do 2 grudnia 2026 r. | art. 111 ust. 4 AI Act |
| systemy wysokiego ryzyka z załącznika III, w tym obowiązki podmiotów stosujących (art. 26) | 2 grudnia 2027 r. | art. 113 akapit trzeci lit. c ppkt (i) AI Act |
| systemy wysokiego ryzyka z załącznika I | 2 sierpnia 2028 r. | art. 113 akapit trzeci lit. c ppkt (ii) AI Act |
| ustawa o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) – przepisy ogólne i organizacja nadzoru | 11 sierpnia 2026 r. | art. 127 ustawy |
| ta ustawa – opinie indywidualne Komisji, kontrola, postępowanie, układy, kary | 28 października 2026 r. | art. 127 pkt 2 ustawy |
Jak wdrożyć dokument
- 1.Spisz wszystkie narzędzia z funkcjami AI, także wbudowane w programy, z których firma już korzysta.
- 2.Dla każdego narzędzia i każdego sposobu jego użycia przejdź algorytm z części 3 i wypełnij kartę systemu.
- 3.Wpisz obowiązki wynikające z kategorii ryzyka i RODO, osoby odpowiedzialne i terminy.
- 4.Uzupełnij rejestr czynności przetwarzania i oceń, czy potrzebna jest ocena skutków dla ochrony danych.
- 5.Przenieś wyniki do zestawienia zbiorczego i przeglądaj rejestr co najmniej raz w roku oraz przy każdej zmianie narzędzia lub przepisów.
Najczęstsze pytania
Czy firma musi prowadzić rejestr systemów AI?
Rejestracja w unijnej bazie danych (art. 49 AI Act) dotyczy dostawców systemów z załącznika III i podmiotów stosujących będących organami publicznymi, a nie prywatnych firm, które tylko korzystają z AI. Każda firma musi jednak wiedzieć, czy nie stosuje praktyk zakazanych (art. 5), czy nie używa systemu wysokiego ryzyka (art. 6) i czy dotyczą jej obowiązki przejrzystości (art. 50). Wewnętrzny rejestr to najprostszy sposób, by to ustalić i wykazać przy kontroli.
Kiedy narzędzie AI jest systemem wysokiego ryzyka?
Za systemy wysokiego ryzyka uznaje się m.in. systemy z obszarów wymienionych w załączniku III AI Act (art. 6 ust. 2), np. do rekrutacji i oceny kandydatów, oceny pracowników albo oceny zdolności kredytowej osób fizycznych. System z załącznika III nie jest systemem wysokiego ryzyka, jeżeli nie stwarza znaczącego ryzyka i spełnia jeden z warunków z art. 6 ust. 3, ale wyjątek nigdy nie obejmuje systemów profilujących osoby fizyczne.
Od kiedy obowiązują przepisy o systemach AI wysokiego ryzyka?
Po zmianie rozporządzeniem (UE) 2026/1744 rozdział III AI Act stosuje się od 2 grudnia 2027 r. do systemów z załącznika III i od 2 sierpnia 2028 r. do systemów z załącznika I (art. 113 akapit trzeci lit. c AI Act). Zakazy z art. 5 i obowiązek z art. 4 obowiązują od 2 lutego 2025 r., a obowiązki przejrzystości z art. 50 od 2 sierpnia 2026 r.
Czy firma, która zbudowała czatbota na API dużego modelu, jest dostawcą?
Tak, jeżeli udostępnia czatbota pod własną nazwą. Dostawcą jest podmiot, który rozwija system AI lub zleca jego rozwój i oddaje go do użytku pod własną nazwą (art. 3 pkt 3 AI Act), a dostawcą niższego szczebla jest dostawca systemu zbudowanego przez integrację cudzego modelu (art. 3 pkt 68). Taki dostawca musi zapewnić, aby rozmówcy wiedzieli, że prowadzą interakcję z AI, chyba że jest to oczywiste (art. 50 ust. 1).
Czy rejestr systemów AI zastępuje rejestr czynności przetwarzania?
Nie. Rejestr czynności przetwarzania prowadzi się na podstawie art. 30 RODO i musi zawierać m.in. cele przetwarzania, kategorie osób i danych, odbiorców oraz przekazania do państw trzecich. Jeżeli narzędzie AI przetwarza dane osobowe, czynność z jego użyciem trzeba ująć w rejestrze czynności, a wzór rejestru systemów AI zawiera pole, które łączy oba dokumenty.
