Wzór DOCX · AI Act · stan prawny na 29 października 2026 r.

Program szkoleń z AI dla pracowników (art. 4 AI Act) — wzór

Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI podejmują środki, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI ich personelu i innych osób korzystających z systemów AI w ich imieniu (art. 4 ust. 1 AI Act). Po zmianie rozporządzeniem (UE) 2026/1744 przepis nie wymaga zapewnienia określonego poziomu wiedzy poszczególnych osób, ale obowiązek działania pozostaje, a ewidencja szkoleń pozwala go wykazać. Wzór zawiera program na trzech poziomach, plan i rejestr szkoleń, oświadczenie uczestnika i test z kluczem.

  • Plik DOCX do edycji
  • Pola do uzupełnienia podświetlone
  • Wskazówki przy trudnych miejscach
  • Podstawa prawna z numerami artykułów

Co jest w pliku

  • Cel i podstawa prawna z cytatem obowiązującego brzmienia art. 4 ust. 1 AI Act po zmianie z 2026 r.
  • Zakres osobowy: pracownicy, zleceniobiorcy, współpracownicy B2B, praktykanci, podwykonawcy.
  • Analiza potrzeb według pytań Komisji Europejskiej: jakie systemy, jaka rola firmy, jakie ryzyka, kto i wobec kogo.
  • Trzy poziomy kompetencji i 11 modułów: halucynacje, dane osobowe, poufność, prawa autorskie, zakazane praktyki, oznaczanie treści, bezpieczeństwo.
  • Formy i częstotliwość szkoleń, sprawdzanie wiedzy i zasady dokumentowania.
  • Załączniki: plan szkoleń na rok, rejestr szkoleń i działań, oświadczenie uczestnika.
  • Test sprawdzający z 10 pytaniami jednokrotnego wyboru i osobnym kluczem odpowiedzi z wyjaśnieniami.

Spis rozdziałów

  1. § 1. Cel i podstawa prawna
  2. § 2. Kogo obejmuje Program
  3. § 3. Analiza potrzeb
  4. § 4. Poziomy kompetencji
  5. § 5. Zakres tematyczny
  6. § 6. Formy
  7. § 7. Częstotliwość
  8. § 8. Sprawdzanie wiedzy
  9. § 9. Dokumentowanie
  10. § 10. Odpowiedzialność i przegląd
  11. Załącznik 1. Plan szkoleń na rok {{rok}}
  12. Załącznik 2. Rejestr szkoleń i działań
  13. Załącznik 3. Oświadczenie uczestnika
  14. Załącznik 4. Test sprawdzający
  15. Klucz odpowiedzi do testu

Kto potrzebuje tego dokumentu

  • Mała firma, w której pracownicy lub współpracownicy korzystają z czatbotów, asystentów AI, transkrypcji albo generatorów grafik.
  • Firma, która chce udokumentować działania z art. 4 AI Act na wypadek kontroli Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji.
  • Właściciel, który sam chce przeszkolić zespół na podstawie polityki firmy, bez kupowania zewnętrznego kursu.
  • Firma współpracująca z osobami na umowach B2B i zleceniach, które korzystają z AI w jej imieniu.

Jak zaplanować szkolenie AI dla pracowników w małej firmie i jak je udokumentować?

Kompetencje w zakresie AI (ang. AI literacy) to według art. 3 pkt 56 AI Act umiejętności, wiedza i zrozumienie, które pozwalają w przemyślany sposób wdrażać systemy AI oraz mieć świadomość związanych z nimi możliwości, ryzyka i potencjalnych szkód. Komisja Europejska radzi zacząć od trzech kroków: ustalić, jakie systemy AI działają w organizacji i jak działają, jaka jest jej rola (dostawca czy podmiot stosujący) i jakie ryzyko wiąże się z tymi systemami.

Przepis nie narzuca formy ani liczby godzin. Art. 4 ust. 1 każe uwzględnić wiedzę techniczną, doświadczenie, wykształcenie i wyszkolenie ludzi oraz kontekst, w którym systemy są wykorzystywane. Komisja wskazuje, że nie ma jednego formatu ani obowiązkowych szkoleń, różne poziomy szkoleń mogą być właściwe, a samo odesłanie do instrukcji obsługi w wielu przypadkach bywa nieskuteczne. Dlatego wzór dzieli zespół na trzy poziomy i 11 modułów.

Nowe osoby szkolisz przed przyznaniem dostępu do narzędzi, a cały zespół — przy nowym narzędziu, po incydencie i po zmianie przepisów. Przepisy nie określają częstotliwości szkoleń ani okresu przechowywania ich dokumentacji; wzór proponuje przegląd programu raz w roku i przechowywanie rejestru szkoleń przez 3 lata. Rejestr szkoleń pokazuje, jakie środki firma podjęła, gdy w toku kontroli Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji zażąda dokumentów.

Od 2 grudnia 2027 r. kompetencje będą miały znaczenie także przy systemach wysokiego ryzyka z załącznika III: podmiot stosujący powierza nadzór nad nimi osobom, które mają niezbędne kompetencje, przeszkolenie i uprawnienia, a także wsparcie (art. 26 ust. 2 AI Act). Jeżeli planujesz użyć AI np. w rekrutacji, która należy do tych obszarów, rozszerz program z wyprzedzeniem.

Najczęstsze błędy

  • Jedno szkolenie na zawsze. Art. 4 ust. 1 AI Act każe uwzględnić kontekst, w którym systemy są wykorzystywane. Po zmianie narzędzi albo sposobu ich użycia wcześniejsze szkolenie może przestać odpowiadać potrzebom.
  • Pominięci współpracownicy. Przepis obejmuje także inne osoby zajmujące się systemami AI w imieniu firmy; według Komisji Europejskiej mogą to być wykonawcy i usługodawcy.
  • Kurs oderwany od firmy. Ogólny kurs o AI nie odpowiada na pytania, od których Komisja radzi zacząć: jakie systemy działają w firmie, jaka jest jej rola i jakie ryzyko się z nimi wiąże.
  • Brak ewidencji. Komisja Europejska dopuszcza wewnętrzny rejestr szkoleń i innych działań zamiast certyfikatów. Bez niego trudno pokazać podjęte środki.

Fragment wzoru

Tak wygląda treść w pliku — pola do uzupełnienia są podświetlone.

§ 4. Poziomy kompetencji

1.Poziom 1 – wszyscy. Każda osoba objęta Programem, także jeżeli nie korzysta z narzędzi AI na co dzień: czym jest AI, jakie narzędzia są dopuszczone w Firmie, czego nie wolno robić, jak rozpoznać próbę oszustwa z użyciem AI i komu zgłaszać incydenty.

2.Poziom 2 – użytkownicy narzędzi. Osoby, które korzystają z narzędzi AI w pracy: jak formułować polecenia, jak weryfikować wyniki, jakie dane wolno wprowadzać, jak oznaczać treści, jakie są ograniczenia konkretnych narzędzi używanych na ich stanowisku.

3.Poziom 3 – osoby decydujące. Właściciel lub zarząd, Koordynator do spraw AI, osoby dopuszczające nowe narzędzia, osoby odpowiedzialne za ochronę danych, kadry i rekrutację: role i obowiązki z AI Act, klasyfikacja ryzyka, ocena dostawców i umów, RODO przy wdrażaniu AI, nadzór nad wynikami wpływającymi na ludzi.

4.Jeżeli Firma zacznie korzystać z systemu AI wysokiego ryzyka, osoby, którym powierzy nadzór nad nim, otrzymują dodatkowo szkolenie z obsługi tego systemu na podstawie instrukcji dostawcy. Od 2 grudnia 2027 r. podmiot stosujący powierza nadzór nad systemem wysokiego ryzyka osobom, które mają niezbędne kompetencje, przeszkolenie i uprawnienia, a także niezbędne wsparcie (art. 26 ust. 2 i art. 113 akapit trzeci lit. c AI Act).

Jak wdrożyć dokument

  1. 1.Spisz narzędzia AI używane w firmie i ustal, kto z nich korzysta i do czego.
  2. 2.Przypisz każdą osobę do jednego z trzech poziomów i wybierz moduły dla każdej grupy.
  3. 3.Zaplanuj szkolenia na rok w załączniku 1, a nowe osoby szkol przed przyznaniem dostępu do narzędzi.
  4. 4.Po szkoleniu przeprowadź test, odbierz oświadczenia i wpisz działanie do rejestru w załączniku 2.
  5. 5.Raz w roku oraz po nowym narzędziu, incydencie lub zmianie przepisów zaktualizuj program i powtórz szkolenie.

Najczęstsze pytania

Czy szkolenie z AI dla pracowników jest obowiązkowe?

Art. 4 ust. 1 AI Act zobowiązuje dostawców i podmioty stosujące systemy AI do podejmowania środków wspierających rozwój kompetencji w zakresie AI ich personelu i innych osób działających w ich imieniu. Przepis nie narzuca formy: według Komisji Europejskiej nie ma jednego obowiązkowego formatu szkolenia, ale samo przekazanie instrukcji obsługi bywa nieskuteczne. Obowiązek dotyczy także firmy, której pracownicy używają czatbota do tekstów reklamowych czy tłumaczeń.

Co zmienił Digital Omnibus w art. 4 AI Act?

Rozporządzenie (UE) 2026/1744, które weszło w życie 27 lipca 2026 r., zastąpiło obowiązek zapewnienia „w możliwie największym stopniu, odpowiedniego poziomu kompetencji” obowiązkiem podejmowania środków wspierających rozwój kompetencji. Nowy art. 4 ust. 1 wprost stanowi, że firma nie musi zapewniać osiągnięcia określonego poziomu kompetencji przez poszczególne osoby. Komisja i państwa członkowskie mają wspierać firmy, w szczególności MŚP (art. 4 ust. 2).

Czy szkolenie z AI musi kończyć się certyfikatem?

Nie. Komisja Europejska wskazuje w pytaniach i odpowiedziach o kompetencjach w zakresie AI, że certyfikat nie jest potrzebny, a organizacja może prowadzić wewnętrzną ewidencję szkoleń i innych działań. Art. 4 ust. 1 AI Act nie wymaga też mierzenia wiedzy pracowników; test z wzoru służy wskazaniu tematów do powtórzenia.

Czy współpracowników B2B i zleceniobiorców też trzeba szkolić?

Art. 4 ust. 1 AI Act obejmuje personel oraz inne osoby zajmujące się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w imieniu firmy. Według Komisji Europejskiej mogą to być np. wykonawcy i usługodawcy. Wzór pozwala objąć ich szkoleniem albo zobowiązać w umowie do zapewnienia odpowiedniego przeszkolenia osób, które wykonują zadania.

Kto sprawdza kompetencje w zakresie AI w firmach?

W Polsce organem nadzoru rynku jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (art. 5 ust. 1 ustawy o systemach sztucznej inteligencji), która może prowadzić kontrole od 28 października 2026 r. Sposób i metodę sprawdzania poziomu wiedzy i kompetencji kontrolowanych podmiotów ma określić w zarządzeniu jej Przewodniczący (art. 25 pkt 3 ustawy). W toku kontroli można żądać dokumentów, dlatego warto prowadzić rejestr szkoleń.