Wzór DOCX · AML · stan prawny na 29 października 2026 r.

Procedura anonimowych zgłoszeń naruszeń AML (art. 53) — wzór

Każda instytucja obowiązana musi opracować i wdrożyć procedurę anonimowego zgłaszania przez pracowników i współpracowników naruszeń przepisów AML (art. 53 ust. 1 ustawy AML). Próg 50 osób z ustawy o ochronie sygnalistów nie ma zastosowania do podmiotów działających w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy objętych aktami UE wymienionymi w załączniku do dyrektywy 2019/1937 (art. 23 ust. 3), dlatego procedura powinna spełniać także wymogi art. 25 tej ustawy.

  • Plik DOCX do edycji
  • Pola do uzupełnienia podświetlone
  • Wskazówki przy trudnych miejscach
  • Podstawa prawna z numerami artykułów

Co jest w pliku

  • Osobny paragraf na każdy z 7 elementów z art. 53 ust. 2 ustawy AML.
  • Elementy z art. 25 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów: potwierdzenie w 7 dni, informacja zwrotna do 3 miesięcy, bezstronna osoba do działań następczych, zgłoszenia zewnętrzne.
  • Warianty zakresu: tylko naruszenia AML albo wszystkie naruszenia prawa z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów.
  • Kanały zgłoszeń, w tym anonimowy, oraz zasady dokumentowania zgłoszeń ustnych.
  • Ochronę przed działaniami odwetowymi, poufność i termin usunięcia danych.
  • Kalendarz wdrożenia z konsultacjami i terminem 7 dni.
  • Załączniki: formularz zgłoszenia, rejestr zgłoszeń, upoważnienie z art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie sygnalistów.

Spis rozdziałów

  1. § 1. Postanowienia ogólne i podstawa
  2. § 2. Osoba odpowiedzialna za odbieranie zgłoszeń (art. 53 ust. 2 pkt 1 ustawy AML, art. 25 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o sygnalistach)
  3. § 3. Sposób odbierania zgłoszeń (art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy AML, art. 25 ust. 1 pkt 2 i art. 26 ustawy o sygnalistach)
  4. § 4. Potwierdzenie przyjęcia i terminy (art. 25 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy o sygnalistach)
  5. § 5. Ochrona zgłaszającego (art. 53 ust. 2 pkt 3 i ust. 3–4 ustawy AML, art. 11–13 i 21 ustawy o sygnalistach)
  6. § 6. Ochrona danych osobowych (art. 53 ust. 2 pkt 4 ustawy AML, art. 8 ustawy o sygnalistach)
  7. § 7. Zasady zachowania poufności (art. 53 ust. 2 pkt 5 ustawy AML, art. 27 ust. 1 ustawy o sygnalistach)
  8. § 8. Działania następcze (art. 53 ust. 2 pkt 6 ustawy AML, art. 25 ust. 1 pkt 6 ustawy o sygnalistach)
  9. § 9. Zgłoszenia zewnętrzne (art. 25 ust. 1 pkt 8 ustawy o sygnalistach, art. 80 ustawy AML)
  10. § 10. Rejestr zgłoszeń i termin usunięcia danych (art. 53 ust. 2 pkt 7 ustawy AML, art. 29 i art. 8 ust. 8–9 ustawy o sygnalistach)
  11. § 11. Informowanie o procedurze
  12. § 12. Odpowiedzialność
  13. § 13. Wdrożenie i postanowienia końcowe
  14. Załącznik nr 1. Formularz zgłoszenia naruszenia
  15. Załącznik nr 2. Rejestr zgłoszeń
  16. Załącznik nr 3. Upoważnienie do przyjmowania zgłoszeń i podejmowania działań następczych

Kto potrzebuje tego dokumentu

  • Biura rachunkowe, doradcy podatkowi, pośrednicy w obrocie nieruchomościami, kantory i inne instytucje obowiązane AML.
  • Małe firmy zatrudniające kilka osób lub współpracujące z osobami na zleceniu i B2B.
  • Jednoosobowe działalności, które chcą mieć procedurę gotową na pierwszego pracownika lub współpracownika.
  • Firmy, które mają procedurę AML, ale bez osobnej procedury zgłoszeń z art. 53.

Czym procedura anonimowych zgłoszeń AML różni się od zwykłej procedury dla sygnalistów?

Procedura z art. 53 ustawy AML dotyczy naruszeń przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, a jej cechą wyróżniającą jest kanał anonimowy — ustawa mówi wprost o procedurze „anonimowego zgłaszania”. Ustawa o ochronie sygnalistów obejmuje szerszy katalog dziedzin, w tym przeciwdziałanie praniu pieniędzy (art. 3 ust. 1), ale zgłoszenia anonimowe pozwala jedynie przyjmować (art. 7 ust. 1). Instytucja obowiązana łączy więc wymogi obu ustaw w jednym dokumencie.

Art. 23 ust. 3 ustawy o ochronie sygnalistów wyłącza próg 50 osób wobec podmiotów działających w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy, objętych aktami UE z załącznika do dyrektywy 2019/1937. Ustawa nie wymienia biur rachunkowych z nazwy, ale z tych odesłań wynika, że wyjątek obejmuje także biuro rachunkowe: załącznik wymienia dyrektywę AML 2015/849, która dotyczy m.in. zewnętrznych księgowych. Dlatego wzór zawiera elementy z art. 25: potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia w 7 dni, informację zwrotną w terminie nieprzekraczającym 3 miesięcy, bezstronną osobę do działań następczych i informację o zgłoszeniach zewnętrznych.

Procedurę ustalasz po konsultacjach z zakładową organizacją związkową albo przedstawicielami osób świadczących pracę, które trwają od 5 do 10 dni, a wchodzi ona w życie po 7 dniach od podania jej do wiadomości (art. 24 ust. 3–5). Osoby zgłaszające chronisz przed działaniami represyjnymi (art. 53 ust. 3 ustawy AML), a ochronę ustawa rozciąga też na osoby, które wykonują obowiązki z art. 74, 86, 89 i 90, czyli m.in. przygotowują zawiadomienia do GIIF (art. 53a ust. 1).

W bardzo małej firmie trudność polega na bezstronności: zgłoszenie może dotyczyć właściciela, który zwykle przyjmuje zgłoszenia. Przyjmowanie zgłoszeń można powierzyć podmiotowi zewnętrznemu na podstawie umowy (art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów). Niezależnie od kanału wewnętrznego możliwe jest zgłoszenie do GIIF (art. 80 ust. 1 ustawy AML), przy czym GIIF informuje, że zgłoszeń anonimowych nie rozpatruje.

Brak procedury oznacza dwa ryzyka: karę administracyjną z ustawy AML (art. 147 pkt 10) i karę grzywny dla osoby odpowiedzialnej za ustanowienie procedury, jeżeli wbrew przepisom jej nie ustanawia albo ustanawia ją z istotnym naruszeniem wymogów (art. 58 ustawy o ochronie sygnalistów).

Najczęstsze błędy

  • Kanał, który nie jest anonimowy. Skrzynka e-mail wymagająca podania nadawcy nie realizuje art. 53 ust. 1 ustawy AML. Potrzebny jest sposób zgłoszenia bez ujawniania tożsamości, np. skrzynka na pisma albo formularz bez logowania.
  • Brak terminu usunięcia danych. Art. 53 ust. 2 pkt 7 ustawy AML wymaga, żeby procedura określała termin usunięcia danych osobowych ze zgłoszeń.
  • Pominięte terminy 7 dni i 3 miesięcy. Procedura zgodna z ustawą o ochronie sygnalistów przewiduje potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia w 7 dni i informację zwrotną w terminie do 3 miesięcy (art. 25 ust. 1 pkt 5 i 7).
  • Wprowadzenie bez konsultacji. Procedurę ustala się po konsultacjach trwających od 5 do 10 dni i stosuje po 7 dniach od podania do wiadomości (art. 24 ust. 3–5 ustawy o ochronie sygnalistów).
  • Zgłoszenia rozpatruje osoba, której dotyczą. Działania następcze prowadzi bezstronna osoba lub jednostka (art. 25 ust. 1 pkt 3). Gdy w firmie nie ma nikogo bezstronnego, rozważ podmiot zewnętrzny działający na podstawie umowy (art. 28 ust. 1).

Fragment wzoru

Tak wygląda treść w pliku — pola do uzupełnienia są podświetlone.

§ 7. Zasady zachowania poufności (art. 53 ust. 2 pkt 5 ustawy AML, art. 27 ust. 1 ustawy o sygnalistach)

1.Instytucja zapewnia poufność tożsamości zgłaszającego, osoby, której dotyczy zgłoszenie, i osób trzecich wskazanych w zgłoszeniu — zarówno wtedy, gdy ich tożsamość została ujawniona, jak i wtedy, gdy jest możliwa do ustalenia. Poufność obejmuje informacje, na podstawie których można te osoby bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować.

2.Dane osobowe zgłaszającego pozwalające na ustalenie jego tożsamości nie podlegają ujawnieniu nieupoważnionym osobom, chyba że za jego wyraźną zgodą (art. 8 ust. 1 ustawy o sygnalistach), z wyjątkiem ujawnienia koniecznego i proporcjonalnego w postępowaniach prowadzonych przez organy publiczne lub sądy (art. 8 ust. 2).

3.Osoba podejmująca działania następcze nie próbuje ustalać tożsamości zgłaszającego anonimowego. W korespondencji wewnętrznej sprawę oznacza się wyłącznie numerem z rejestru.

4.Przy zgłoszeniu ustnym rozmowę prowadzi się w miejscu, w którym nie słyszą jej osoby nieupoważnione.

Jak wdrożyć dokument

  1. 1.Wybierz zakres procedury: tylko AML albo wszystkie naruszenia prawa.
  2. 2.Wskaż osobę odbierającą zgłoszenia i bezstronną osobę do działań następczych; wystaw im pisemne upoważnienia.
  3. 3.Uruchom kanały zgłoszeń, w tym kanał naprawdę anonimowy.
  4. 4.Przeprowadź konsultacje z przedstawicielami pracowników (5–10 dni).
  5. 5.Podaj procedurę do wiadomości — wchodzi w życie po 7 dniach.
  6. 6.Prowadź rejestr zgłoszeń i usuwaj dane po 3 latach od zakończenia roku, w którym zakończono działania następcze.

Najczęstsze pytania

Czy firma zatrudniająca kilka osób musi mieć procedurę sygnalistów, jeśli jest instytucją obowiązaną AML?

Ogólny obowiązek dotyczy podmiotów, dla których pracuje co najmniej 50 osób (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów). Próg ten nie ma jednak zastosowania do podmiotu wykonującego działalność w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy objętą aktami UE z części I.B i II załącznika do dyrektywy 2019/1937 (art. 23 ust. 3), wśród których jest dyrektywa AML 2015/849. Niezależnie od tego art. 53 ustawy AML wymaga procedury anonimowych zgłoszeń od każdej instytucji obowiązanej.

Czy procedura AML musi dopuszczać zgłoszenia anonimowe?

Tak. Art. 53 ust. 1 ustawy AML wprost mówi o procedurze anonimowego zgłaszania naruszeń przez pracowników lub inne osoby wykonujące czynności na rzecz instytucji. Ustawa o ochronie sygnalistów pozwala przyjmować zgłoszenia anonimowe (art. 7 ust. 1) i nie wyłącza odrębnych przepisów, które przewidują ich rozpatrywanie (art. 10 ust. 2).

Jakie elementy musi zawierać procedura z art. 53 ustawy AML?

Art. 53 ust. 2 wymienia siedem elementów: osobę odpowiedzialną za odbieranie zgłoszeń, sposób ich odbierania, sposób ochrony zgłaszającego, sposób ochrony danych osobowych zgłaszającego i osoby, której zarzuca się naruszenie, zasady zachowania poufności, rodzaj działań następczych oraz termin usunięcia danych osobowych ze zgłoszeń.

Jak długo przechowuje się dane ze zgłoszeń?

Ustawa o ochronie sygnalistów wymaga przechowywania danych i dokumentów przez 3 lata po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym zakończono działania następcze lub postępowania nimi zainicjowane, a następnie ich usunięcia (art. 8 ust. 8–9 i art. 29 ust. 5). Ustawa AML wymaga, by termin usunięcia danych określała sama procedura (art. 53 ust. 2 pkt 7).

Czy pracownik może zgłosić naruszenie AML bezpośrednio do GIIF?

Tak. Generalny Inspektor Informacji Finansowej przyjmuje zgłoszenia naruszeń przepisów AML od pracowników, byłych pracowników i osób wykonujących czynności na rzecz instytucji na innej podstawie niż umowa o pracę (art. 80 ust. 1 ustawy AML). Zgłoszenie zewnętrzne można dokonać bez wcześniejszego zgłoszenia wewnętrznego (art. 30 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów).